In Dublin dreigt ook politieke revolte

De eurocrisis in Ierland gaat nu gepaard met een politieke crisis. Er komen nieuwe verkiezingen. Wie de regering laat vallen, riskeert de woede van de kiezer.

Er is een begroting, maar goedkeuring in het Ierse parlement wordt een probleem. Zonder begroting kan ook de financiële noodhulp aan Dublin, die daarop is gebaseerd, in gevaar komen. En als de regering-Cowen valt, wat steeds waarschijnlijker lijkt, vallen daarmee ook de gesprekspartners voor het IMF en de ECB weg. Dat is de samenvatting van een dag in Dublin waarop de economische crisis uiteindelijk ook een politieke crisis werd.

De Ieren waren gisteren nog maar net bekomen van de schrik dat er toch om financiële steun van het IMF en de ECB werd gevraagd, toen de oppositie – zoals vaker de afgelopen maanden – het ontslag van de regering-Cowen eiste.

Maar opeens sloot coalitiepartij de Groenen zich gistermiddag bij die oproep aan en zei verkiezingen te willen zodra de begroting is goedgekeurd. Partijleider John Gormley zei dat de Ieren zich „misleid en verraden” voelden, en dat er politieke zekerheid nodig is. De Groenen hadden bovendien de afgelopen dagen geen duidelijke antwoorden op hun vragen gekregen, aldus Gormley. Naar verluidt eisen het IMF en de ECB nog stringentere bezuinigingen en een verlaging van het minimumloon, en de Groenen zouden hier niet mee kunnen instemmen.

Toen parlementsleden van zijn eigen Fianna Fáil vervolgens om een motie van wantrouwen vroegen, kon premier Brian Cowen gisteravond niet anders dan verkiezingen uitschrijven voor begin 2011. Hij zei te blijven zitten tot de begroting in december is goedgekeurd. „Er zijn momenten waarop het nationaal belang andere belangen, waaronder dat van de partij, overstijgt.” Hij noemde het „een plicht” het land in goede handen achter te laten.

Het is echter onzeker of de premier en zijn ministers zolang hebben. Om de begroting goedgekeurd te krijgen, heeft de premier een meerderheid in het parlement, de Dáil, nodig. Die is nu gebaseerd op de steun van drie onafhankelijke parlementsleden die meestal de coalitie steunen.

Twee van hen zeiden gisteren dat de Dáil ontbonden moet worden voor een discussie over de begroting plaatsvindt. Jackie Healy-Rae zei dat ze de laatste dagen „het kleine beetje vertrouwen” dat ze had in Cowen was kwijtgeraakt. Michael Lowry noemde het „onwaarschijnlijk” dat hij de regering nog langer zal steunen.

Zonder hen houdt Cowen 76 stemmen over (70 Fianna Fáil en 6 Groenen), tegenover 79 voor de oppositie. Gisteren belde de premier naar verluidt met de leiders van Fine Gael, Sinn Fein en Labour om ze te overtuigen dat Ierland niet nog meer instabiliteit kan gebruiken. Hij bood hun inzage in de financiële onderbouwing van de regering bij de begroting en het vierjarenplan dat morgen wordt gepresenteerd. Wellicht dat op basis hiervan een aantal oppositieleden zich achter Cowen schaart.

Zelfs al weet de premier zijn collega’s in de oppositie te overtuigen, dan is hij nog steeds niet veilig. Vijf parlementsleden gaven gisteren openlijk aan Cowen niet langer te steunen. „Ik voel me verraden en vernederd”, zo schreef Noel O’Flynn aan de premier. Daar komt bij dat ook oud-minister Mary O’Rourke, die geldt als zwaargewicht binnen de partij en een nicht is van minister van Financiën Brian Lenihan, zei een discussie over leiderschap en de toekomst van Fianna Fáil te willen.

Cowen moet vanavond op een partijbijeenkomst de revolte dempen. De messen zijn geslepen. „Het wordt moord”, kondigde een anoniem parlementslid vanochtend aan in de Irish Independent.

Het gaat niet meer alleen om het nationale belang. Politieke calculatie speelt inmiddels mee in de Dáil: wie de regering nu laat vallen, krijgt ook de woede van de Ierse kiezer over zich heen. In januari komen er sowieso verkiezingen.

Maar er kan nog van alles gebeuren. Een dag is tegenwoordig lang in Dublin, verzuchtte een politiek commentator gisteren rond middernacht toen hij werd gevraagd wat vandaag zou brengen.