Gespleten Turkse identiteit

Kemals Dream van Ahmet Polat gaat over het levenvan jongeren in Turkije.

Een lastig onderwerp dat om duidelijke keuzes vraagt.

Links: After the party, Edirne, 2008. Rechts: Smoking in the sea, Kusadasi, 2007. Foto's Ahmet Polat

Het is een prachtig beeld dat de Turks-Nederlandse fotograaf Ahmet Polat (1978) een tijdje terug in Turkije maakte: vier jongeren die ergens in Edirne in een klein kringetje in het gras liggen, ze roken, hun hoofden steunen op elkaars benen. Het is een moment van intimiteit en verwantschap, een herkenbare episode uit een tienerleven.

De foto maakt deel uit van Polats expositie Kemals Dream, een project waar de fotograaf vijf jaar lang aan werkte en dat gaat over het leven van jongeren in het huidige Turkije. Wie de uitleg bij deze expositie in het fotografiemuseum Foam leest, begrijpt dat Polat er vooral op gericht is om met zijn camera de eigen identiteit van de Turken vast te leggen. Die identiteit is gespleten aangezien veel Turken nog altijd een traditioneel leven leiden, terwijl het individualisme en de westerse levensstijl langzamerhand in alle aspecten van het dagelijks leven hun weerslag vinden.

Je zou verwachten dat die spanning tussen traditie en moderniteit, religie en secularisme sterk voelbaar is bij de beelden die Polat maakte. Maar helaas is dat niet voldoende het geval. Polat maakte bijvoorbeeld veel snapshot-achtige opnames van feestende jongeren op uitgaansplekken in Istanbul en Diyabakir of hangende jongeren in de Burger King. Die beelden wisselt hij op de expositie af met bijvoorbeeld een meer traditionele compositie van mensen op het strand bij Kara Deniz of met een prachtige, afstandelijke opname van jongens die bij Bakirkoy, in de buurt van Istanbul, in het water duiken.

Het is duidelijk dat Polat goed kan observeren en oog heeft voor esthetiek. Maar de oude en nieuwe wereld botsen te weinig in de afzonderlijke beelden die hij heeft gemaakt. Bovendien is het onduidelijk waarom hij verschillende fotografische stijlen door elkaar gebruikt. Dat is zonde want een aantal van zijn foto’s, zoals de twee rokende meisjes in de zee bij Kusadasi of het portret van de man die op de plek van zijn hart een tattoo heeft van Atatürk, zijn zeer krachtig.

Het lijkt erop of Polat, die al een aantal prijzen op zijn naam heeft staan en veel fotografeerde voor The New York Times, Rolling Stone en Paris Match, in dit geval nog zoekende is naar de vorm en stijl die het beste bij dit persoonlijke project passen. Volgens de tekst bij de expositie slaagt Polat door zijn persoonlijke geschiedenis er in zijn onderwerp niet van buitenaf, maar juist van binnenuit te verbeelden. Zoiets kan inderdaad in het voordeel van de fotograaf werken. Maar soms is het, om een scherpe invalshoek te kunnen ontwikkelen, juist beter om als buitenstaander totaal onbevangen een nieuwe wereld in te stappen. En als je bovendien zoiets ongrijpbaars als identiteit wil vastleggen, is het wel van belang om een duidelijke keuze te maken in de wijze waarop je zo’n lastig onderwerp in beeld brengt. Immers: in de beperking toont zich eerst de meester.

fotografie

Kemals Dream van Ahmet Polat T/m 8 december in Foam_Fotografiemuseum Amsterdam. Open dagelijks van 10.00 18.00 uur, do/vr van 10.00 21.00 uur. Entree: 8,00.***