Bombardement van schoonheid en kwaliteit, dát is pas effectief

Het Omroepkoor breekt in bij 'Pauw & Witteman' (VARA)

Direct na de rechtstreekse uitzending van de protestmanifestatie Leve de beschaving liet Filemon Wesselink in De MaDiWoDoVrijdagshow weten „er geen hol aan” te hebben gevonden. Ook PowNews stond klaar om het Nederlands Dans Theater te honen.

Nu kun je in zijn algemeenheid van mensen die nog nooit een opera hebben gehoord of een moderne dansvoorstelling hebben gezien, niet verwachten dat ze vanzelf waardering voor kunstzinnige kwaliteit opbrengen. Smaak kun je alleen verwerven, en dat is juist het probleem.

Er was iets aan de toon van de orgie van gelijkgestemden tegen „de culturele kaalslag” dat zorgen baarde. Het door Freek de Jonge geïnitieerde en gepresenteerde programma was een staalkaart van topkunst in vele categorieën, zij het overwegend in de lichte sector. In wezen ging het om een optreden van het bedreigde Metropole Orkest, met gastsolisten en entr’actes.

Hoewel voortdurend gezinspeeld werd op de verarming die het gevolg is van inkorten, verluchtigen en commercialiseren (Gijs Scholten van Aschat speelde Richard III met een ijsmuts van Unox op), schoot de ironie een beetje over het hoofd van de gemiddelde kijker heen.

Aanhoudend werd er geschimpt op Alphen aan den Rijn en Weert, op „de kaalslag op het hoofd van Eric Lucassen”, op provincialisme, materialisme en egoïsme.

Maar zo win je geen vrienden. Het zijn de artistieke elite en de publieke omroep zelf die zich de kaas van het brood hebben laten eten en nu op de blaren moeten zitten. Als je nooit meer de moeite neemt om een breed publiek met hoogwaardige cultuur te confronteren en uit te leggen wat daar de lol van is, dan gaat die het eerst voor de bijl, niet zonder rancune van de armen van geest.

De mengeling van trots, woede en sarcasme die de avond typeerde kan in het beste geval de start betekenen van herwonnen zelfvertrouwen, maar ik reken er niet al te vast op.

Het beschavingsoffensief moet het publiek tot bondgenoot maken, niet tot vijand. Muziek leent zich daar het best voor.

Een prachtig voorbeeld hoe het wel moet, was later te zien in Pauw & Witteman (VARA). Tijdens een discussie over de paus en condooms, stond ineens een man in het publiek op en zette het lied Auferstehen uit Mahlers Tweede Symfonie in. Anderen in het publiek vielen hem bij en weldra stond het hele Omroepkoor om de tafel te zingen.

Deze overval van kwaliteit en schoonheid, naar bleek gepland door de redactie, ontroerde me diep, en zijns ondanks ook de toevallig aanwezige staatssecretaris Henk Bleker (CDA), die er wijselijk het zwijgen toe deed. Bombardeer Ochtendspits met Shakespeare, PowNews met Verdi. Mahler zorgde wat mij betreft voor het tv-moment van het jaar.