Waarom vallen sommige mensen flauw van bloed?

Vera van der Steen uit Leiden valt flauw bij het zien van bloed. Ja, zelfs praten over bloed kan haar te veel worden. Laatst ging ze bij een biologieles onderuit. „We hadden het over het lichaam, over bloed en allerlei andere enge dingen. Ik word dan misselijk en duizelig. Ik ga sterretjes zien.” Haar vader heeft hetzelfde probleem, terwijl de rest van het gezin nergens last van heeft. Hoe komt dat, vraagt ze zich af. En – Vera wil misschien wel arts worden – komt ze er ooit vanaf?

Flauwvallen kan iedereen overkomen. Je hartfrequentie gaat omlaag, dan daalt je bloeddruk, waardoor je hersenen geen zuurstof meer krijgen. Het gevolg: je valt flauw. Meestal herstelt het lichaam de bloeddruk in liggende houding snel, en kom je na 1 à 2 minuten weer bij. Flauwvallen kan gebeuren als je bijvoorbeeld lang rechtop moet staan in een warme ruimte. Maar dus ook door het zien van bloed, of zelfs het denken aan bloed.

Hoe dat komt is onbekend, zegt internist Wouter Wieling. Hij is hoofd van de Syncope-unit in het AMC, die is gespecialiseerd in ‘wegrakingen’. Het gekke is dat de bloeddruk bij alle andere angstreacties juist omhoog gaat – flauwvallen door het zien van een spin komt niet voor. „Je ziet die reactie alleen bij bloedfobie.”

Dat het een erfelijke eigenschap is, weten we wel, zegt Wieling. Maar wat er precies in het brein gebeurt is nog onduidelijk. „Het is ook lastig te onderzoeken. Om te kunnen zien waar en wat er in de hersenen gebeurt zou je mensen in een MRI-scanner moeten laten flauwvallen. Zoiets vindt de ethische commissie niet leuk.”

Toch kun je er al wel iets tegen doen. Jan van den Berg, psycholoog bij het angstbehandelcentrum IPZO, behandelt mensen met een bloed of zogenaamde injectiefobie (angst voor onder andere naalden). Van den Berg:„We leggen eerst uit wat er precies in je lijf gebeurt. Daarna leren we mensen hoe zij hun bloeddruk hoog kunnen houden. Bijvoorbeeld door je houding te veranderen en door het aanspannen van buik- en beenspieren. Zo leren we ze in te springen op de neiging tot flauwvallen.”

De derde stap is gewenning. Van den Berg: „We proberen wat meer eelt op de ziel te kweken.” Want, legt hij uit, net zoals geneeskundestudenten – die soms in de snijzaal onderuit gaan – kunnen ook deze fobische mensen wennen. „Met confrontatie-oefeningen kun je de gevoeligheid verminderen, doordat er gewenning ontstaat voor bloederige zaken.”

Lineke Nieber

    • Lineke Nieber