Verbanden leggen

Het schrijven van het artikel hiernaast was, naast de ontdekkingen die we deden over de relaties tussen politiek en tabaksindustrie, ook op een andere manier leerzaam voor ons. Wij kwamen er namelijk achter wáárom het zo moeilijk is te beschrijven ‘hoe Den Haag werkt’.

Die moeilijkheid zit in wat nieuws is. Nieuws is doorgaans het ‘uitzonderlijke’, gebaseerd op nieuwe feiten. Feiten als: Hans Hillen had het bestaan van zijn bv niet openbaar gemaakt, terwijl hij daartoe wel verplicht was. Dat is nieuws, maar wij beogen met deze serie ook (of juist) iets anders.

We willen niet laten zien wat er ‘vandaag’ in Den Haag gebeurt (nieuws in de klassieke zin), maar wat er ‘iedere dag’ in Den Haag gebeurt. Voorbeeld: er bestaan relaties tussen een bepaalde industrie en de politiek. Hoe zien die eruit, en wat zeggen ze over de manier waarop politiek wordt bedreven?

Het probleem is echter: zodra je dergelijke relaties in een krant beschrijft, krijgen ze door de gangbare betekenis van nieuws gauw de connotatie van het uitzonderlijke – en daarmee een suggestieve bijsmaak. Immers, waarom staat het anders in de krant? Dan lijkt het, kortom, al snel alsof er staat: ‘Er zitten veel CDA’ers in besturen van tabaksbedrijven en het kabinet van CDA en VVD draait nu deels het rookverbod in de horeca terug. Dat zaakje stinkt!’

Maar zoals mensen over politiek spreken bij de koffieautomaat (of op GeenStijl), zo kun je er niet over spreken in de krant. Dat er veel politici functies bekleden in de tabaksindustrie laat een contingent (dat wil zeggen: niet noodzakelijkerwijs oorzakelijk) verband zien tussen politiek en industrie. Het is dus niet automatisch gezegd dat, zeg, het CDA een bepaald rookbeleid voert (of terugdraait), omdat er CDA’ers in de tabaksindustrie werkzaam zijn.

Toch vinden wij het wél van belang te beschrijven dat die relaties er zijn. Dat maakt deze serie spannend en ingewikkeld tegelijk. We schrijven in een krant, maar we zijn niet op zoek naar nieuws – we zijn op zoek naar de mechanismen erachter. Onze oplossing: we schrijven er een toelichting bij zoals deze. En leren al doende ook nog iets over hoe journalistiek werkt.

Rob Wijnberg

hoofdredacteur nrc.next

Twitter: @robwijnberg

    • Rob Wijnberg