NAVO en Rusland door raketschild tot elkaar

Nieuwsanalyse

De Russische president Medvedev gaat in op de uitnodiging van de NAVO, de oude vijand, om samen te werken aan de bouw van een raketschild.

De NAVO en Rusland kwamen afgelopen weekend dichter bij elkaar dan ooit tevoren. Niet eerder, zei NAVO-secretaris-generaal Rasmussen zaterdag aan het eind van een tweedaagse NAVO-top in Lissabon, was er zo intensief samengewerkt aan de eigen verdediging: Rusland zal gaan meedoen aan de ontwikkeling van een afweersysteem tegen raketaanvallen.

Rasmussen noemde dat historisch, volgens de Duitse kanselier Merkel zou het kunnen bewijzen dat de Koude Oorlog nu echt voorbij is en de Amerikaanse president Obama zei dat „een bron van vroegere spanning” was veranderd in een „bron van mogelijke samenwerking tegen een gedeelde dreiging”.

Want ruim twee jaar geleden was alles nog anders. Het Amerikaanse idee van een raketschild, waarvan delen in Polen en Tsjechië zouden komen te staan, werd door Rusland gezien als ernstige bedreiging – ook al werd er steeds bij gezegd dat de afweer niet was gericht tegen Rusland. Met het aantreden van Obama veranderde het plan: de hele NAVO zou eraan mee kunnen doen, en ook Rusland.

Het raketschild moet het symbool worden voor nieuwe Oost-Westverhoudingen. Terwijl het een paar jaar geleden nog het symbool was van groot onderling wantrouwen. Op een NAVO-top in Boekarest in 2008 viel de Russische leider Poetin er nog hard over uit tegen de toenmalige Amerikaanse president Bush.

Poetins opvolger als president, Dmitri Medvedev, zei in Lissabon dat hij optimistischer was dan ooit over de samenwerking met de NAVO. „De moeilijkheden uit het recente verleden zijn voorbij.”

Hij noemde wel meteen een paar gebreken van het afweersysteem. „Het is duidelijk dat de Europeanen zelf ook nog niet helemaal begrijpen hoe het eruit zal gaan zien en hoeveel het zal kosten. Maar iedereen snapt wel dat het veelomvattend moet zijn.” Dat betekende ook: deelname van Rusland. Als de NAVO daar niet om had gevraagd, zei Medvedev, zou het raketschild hebben geleid tot „een nieuwe wapenwedloop”. „De NAVO weet dat.” Rusland blijft alleen meedoen, zei hij, als het als gelijkwaardige partner wordt gezien die alle informatie krijgt.

Er zijn nog allerlei onbeantwoorde vragen over het schild. Zo is nog onduidelijk wie precies zal besluiten tot een reactie op vijandelijke raketten, en hoe de communicatie daarover zal verlopen.

In Lissabon zei de president van Litouwen, Dalia Grybauskaite, dat Rusland door de nieuwe samenwerking kan bewijzen dat het te vertrouwen is. „De buurlanden die een gevoelige huid hebben gekregen door het verleden zullen goed opletten.”

In Rusland zelf reageerde de voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken in de Doema, het Russische parlement, voorzichtig. De top was een succes, maar van een doorbraak in de verhoudingen was nog geen sprake, vond hij. „In de nabije toekomst zullen we zien hoe dit wordt vertaald in de werkelijkheid.”

Commentaar: pagina 2Nieuwe lidstaten blij met uitkomst: pagina 7