Chinees porselein is overal in trek

Wat gaat het kabinet doen met de btw op de kunsthandel? En: heb je gehoord over die Chinese vaas van 63 miljoen? Dat zijn de gesprekken die je hoort op kunstbeurs PAN.

Met een kopje cappuccino op een centraal terrasje een beetje om je heen kijken en luisteren naar de gesprekken, dat hoort bij een beurs als PAN. In de stands langs het terras zie je de afwisseling die PAN zo bijzonder maakt: zilveren vaasjes en kandelaars bij A. Aardewerk, moderne kunst bij Majke Hüsstege, een streng portret van Van der Helst bij Douwes Fine Art, sierlijke beelden bij Wijermars, etnologische kunst bij Aalderink en bij Vanderven & Vanderven Oriental Art een grote Chinese vaas.

Gepraat wordt er onder meer over het laatste nieuws: de vaas die op een veiling in China 63,1 miljoen euro opbracht. Natuurlijk heeft Clemens van der Ven (69) van Vanderven, erover gehoord. „Die vaas is buitengewoon mooi en uitzonderlijk en in perfecte conditie. Hij is in de achttiende eeuw gemaakt voor de Verboden Stad.” Om de prijs van 63,1 miljoen te begrijpen moet je volgens Van der Ven beseffen hoe gigantisch de koopkracht in China is. „Qua status doe je het nog niet eens erg goed met zo’n vaasje: je moet minstens een museum oprichten. Bij de veilingen zitten we nu met 10 westerlingen en 100 Chinezen.

Een van de pronkstukken van Vanderven is een vaas uit de Kangxi Periode (1662-1722) met bomen, sierlijke bloesems en vliegende insecten (75.000 euro). „We kopen wereldwijd in. Deze komt uit Tsjechië. Er is geen kunstvorm die zo wereldwijd gezocht wordt als Chinees porselein.”

Op de PAN in de Amsterdamse RAI, waar vorig jaar 42.000 bezoekers kwamen, staan dit jaar 126 handelaren in kunst, antiek en design. Evert Douwes jr. is zesde generatie in de kunsthandel. Hij is bestuurslid van de PAN, een beurs die volgens hem steeds eigentijdser wordt. Moderne kunst en fotografie zijn belangrijk voor de aansluiting met jongere generaties, zegt hij. „Die moet hier de dingen kunnen zien waarmee ze opgroeien. Ouderen kunnen dan de voortgang van het verleden in de moderne tijd ontdekken.”

De kunsthandel heeft te lijden onder de crisis. Douwes: „We merken altijd als eerste dat het slecht gaat in de economie en we profiteren er als laatste van. Dit jaar is moeilijker nog dan 2009, maar we zitten op de weg naar boven.”

Het gesprek van de dag op de kunstbeurs zijn de plannen van het kabinet om de btw te verhogen van 6 naar 19 procent. Daar is nog veel onduidelijkheid over bij de handelaren. Ze betalen ook nu al volgens het ‘margesysteem’ 19 procent belasting over de provisie die ze krijgen bij de verkoop. Over de waarde van het verkochte kunstobject betalen ze geen btw. Als een object van buiten Europa komt, betalen ze volgens een Europese regeling een importheffing van 6 procent. Douwes: „Als die inderdaad naar 19 procent gaat, dan zou de Nederlandse internationale kunsthandel dat niet overleven of de zaak in het buitenland moeten voortzetten. De omzetsnelheid is al teruggelopen en dan is zo’n sprong van 6 naar 19 procent funest.” Hij vraagt zich af of het kabinet wel op deze manier van de EU-regels mag afwijken.

Kunsthandelaar Salomon Lilian weet nog niet precies wat de regering nu van plan is. „Ze hebben het over een verhoging naar 19 procent, maar ik betaal al 19 procent over de marge. Ik moet er nog met mijn fiscalist over praten en als men echt 19 procent gaat vragen op de schilderijen die ik van buiten Europa importeer, dan haal ik ze voortaan wel via Londen. Helemaal geen probleem.”

Ook Martin Rogge van Flatland Gallery maakt zich niet druk over de btw. Hij heeft net een succesvolle Paris Photo achter de rug waar hij alles van Erwin Olaf heeft verkocht. In zijn segment met hoge prijzen is volgens hem de verhoging niet zo’n punt.

Majke Hüsstege is tweede generatie in de veertig jaar geleden opgerichte galerie voor moderne kunst uit Den Bosch. Ze vindt de beurs plezierig qua organisatie en bezoekers. „Door de combinatie van hedendaagse kunst en antiek trek je verschillende soorten mensen.” Toch mist ze het jongere publiek dat ze wel op Art Amsterdam en Art Rotterdam vindt. „Maar de PAN werkt daar aan.”

Als de btw stijgt, zal Hüsstege dat „absoluut” merken. „Iets dat nu 1.000 euro kost zal dan zo’n 1.100 moeten kosten. De vraag is of de klant dat wil betalen.”

Anders dan de kunsthandel werken de meeste galeries volgens voorzitter Guus Broos van de Nederlandse Galerie Associatie niet met het ‘margesysteem’. Galeries nemen kunst in consignatie en betalen de kunstenaar bij verkoop ongeveer de helft van de opbrengst. Over de verkoopprijs betaalt de galerie nu 6 procent btw en dat wordt per 1 januari 19 procent. Ook de kunstenaar gaat van 6 naar 19. „Het is echt schadelijk voor de kunsten, absoluut een aanslag”, zegt Broos.

Kunst- en antiekbeurs PAN in Amsterdam t/m 28/11. Inl: pan.nl