Benedictus en condoom

Cabaretier Wim Kan zei ooit: als je niet aan de wedstrijd meedoet, moet je je ook niet met de spelregels bemoeien. Dat sloeg op de paus en het seksuele gedrag van een omvangrijke bevolkingsgroep: de niet-celibatairen. De paus heeft nooit naar Kan geluisterd. Hij bleef zijn volgelingen oproepen tot seksueel gedrag waarvan het hoofddoel slechts het verwekken van nageslacht is. Voorbehoedsmiddelen zijn dus uit den boze.

Miljoenen aidsslachtoffers later lijkt de paus, in de persoon van Benedictus XVI, tot inkeer te zijn gekomen. Het huisorgaan van het Vaticaan, L’Osservatore Romano, maakte zaterdag gewag van een opvatting van de paus die hij heeft geuit tegenover een Duitse journalist en die te lezen zal zijn in het boek Light of the World. Volgens de paus is het aanvaardbaar als „bijvoorbeeld een mannelijke prostitué een condoom gebruikt”.

Benedictus toont zich hier een pragmaticus: in principe blijft hij condooms afwijzen, maar hij hoopt dat in de door hem beschreven uitzonderingsituatie het gebruik ervan een eerste stap is naar „een andere, meer menselijke seksualiteit”. De encycliek Humanae Vitae uit 1968 blijft onverminderd gelden voor rooms-katholieken – voorzover ze zich daar iets van aantrekken.

Condooms zijn wat de paus betreft dus een middel om in een bepaalde situatie verdere verspreiding van hiv te voorkomen. Unaids, het bureau van de Verenigde Naties dat aids probeert te bestrijden, verwelkomde de woorden van de kerkvorst dan ook .

Voormalig topmodel Christy Turlington, die tegenwoordig voor hulporganisatie CARE werkzaam is, twitterde kernachtig: „Hallelujah! Dit zou miljoenen levens kunnen redden.”

Deze hoopvolle verwachting, die velen met haar delen, heeft een pendant. Als een min of meer positieve uitspraak van de paus over condoomgebruik zoveel mensen het leven kan redden, dan hebben negatieve uitlatingen van zijn kant hierover bijgedragen aan een onnodig hoge verspreiding van het aidsvirus en dus aan het sterftecijfer. Dat is een treurige vaststelling.

Het Vaticaan heeft zich na de reacties gehaast om te melden dat de doctrine en de seksuele moraal van de Rooms-Katholieke Kerk ongewijzigd blijven. Nochtans klinkt de jongste uitlating van de paus toch anders dan toen hij vorig jaar maart in Afrika betoogde dat het uitdelen van condooms geen oplossing voor het aidsprobleem is. Wellicht was er ook toen, net als nu, sprake van nuances die niet voldoende tot de buitenwacht doordrongen. De laatste uitspraak van de paus over condoomgebruik is evenwel verre te prefereren boven zijn eerdere woorden. En dan mag er ook nóg wel een nuance verloren gaan: dat het advies slechts voor mannelijke prostitués zou gelden.