'Slimme student maakt anderen slimmer'

Steek meer geld in het onderwijs voor begaafden, zegt de Amerikaanse hoogleraar Zubizarreta: „Iedereen profiteert daar uiteindelijk van.”

„Bijna geen bezuinigingen op onderwijs en zelfs extra geld voor excellente studenten – wat een luxe.” John Zubizarreta, voorzitter van het Amerikaanse samenwerkingsverband van honors programs, vindt dat zijn collega’s in het Nederlandse hoger onderwijs het niet slecht getroffen hebben. „Vergeleken met de draconische bezuinigingen waarmee we in de Verenigde Staten momenteel geconfronteerd worden, gaat het hier goed. ”

Zubizarreta werd donderdag in Washington onderscheiden met de titel ‘US professor of the year’. Eerder deze week was hij in Nederland om te praten over zijn expertise: honors programs, speciale onderwijstrajecten die hij ontwikkelt voor bijzonder getalenteerde studenten. Zijn stelling: juist in tijden van bezuinigingen moet de overheid investeren in onderwijs voor excellente studenten.

Waarom moet de maatschappij geld steken in het slimmer maken van studenten die het toch al goed doen?

„Voor de duidelijkheid: ik zeg niet dat we alleen geld in de beste studenten moeten steken en het ‘gepeupel’ aan zijn lot moeten overlaten. Maar ik denk dat honors progams voor excellente studenten fungeren als een soort laboratoria. Hier kunnen nieuwe pedagogische methodes ontwikkeld worden, waarvan de hele universiteit vervolgens kan profiteren.

„Daarbij komt dat deze studenten zich na hun studie over het land verspreiden en bij hun werkgevers de extra kennis en vaardigheden delen die ze op de universiteit hebben opgedaan. Ook het bedrijfsleven profiteert er dus van.”

Is het niet beter om extra geld te besteden aan jongeren die moeite hebben met hun opleiding?

„Nou, over het algemeen wordt er aan onderwijs voor excellente studenten zoveel geld uitgegeven (houdt duim en wijsvinger vlak bij elkaar) en aan onderwijs voor jongeren met leerproblemen zoveel (spreidt armen wijd). Dus een beetje extra geld voor slimme studenten mag best.

„Maar belangrijker is dat u een schijnparadox schetst. Geld dat aan excellente studenten wordt uitgegeven, komt namelijk ook de rest van de populatie ten goede. Op mijn universiteit is het zo dat studenten die honors programs volgen, ook gewone colleges lopen en daar hun kennis delen met hun collega’s. In sommige gevallen begeleiden ze zelfs werkgroepen van reguliere studenten. Zo sijpelt de investering in deze groep de rest van de organisatie in.”

Zijn honors classes niet te elitair?

„Honors programs zijn er inderdaad voor een elite: de beste studenten. Maar als het goed is zijn ze niet elitair: ze moeten toegankelijk zijn voor iedereen die de capaciteiten heeft er aan mee toe doen. Daar moet je als onderwijsinstelling ook wel op letten: dat niet alleen studenten van bepaalde komaf aan de programma’s meedoen.”

Nederlandse universiteiten moeten zich gaan specialiseren en profileren. Is het een goed idee om de beste studenten bij elkaar te stoppen in één of twee instellingen?

„In de Verenigde Staten kennen wij de Ivy League, met universiteiten als Harvard en Yale. De toelatingseisen daarvoor zijn zeer streng. Je zou kunnen zeggen dat dit de facto honors universiteiten zijn, maar ik kijk daar toch anders tegenaan. Om echt excellent te zijn, moet je meer doen dan alleen de slimste studenten bij elkaar zetten. Je zult ook je onderwijs moeten verbeteren. Die transformatie kan op elke universiteit plaatsvinden.”

    • Bart Funnekotter