Ruzie over miljardensubsidie

Een Duits bedrijf van een onbekende Rus krijgt 3,5 miljard aan Nederlandse subsidie voor de bouw van twee windmolenparken. Eneco en Nuon zijn woest en maken bezwaar.

An aeriel view of Horns Rev 2 windmill park in the North Sea on September 17, 2009. The windmill park was inaugurated today by Crown Prince Frederik of Denmark. The 91 windmills will produce 209 MW annually, which means electricity to about 200 000 households. AFP PHOTO / Jasper Carlberg/DONG/Hand out/SCANPIX DENMARK AFP

Maandag is het zover. Dan komt er duidelijkheid in een al maanden slepend conflict tussen energiebedrijven Eneco en Nuon, en het ministerie van Economische Zaken. De inzet: een subsidie van 3,5 miljard euro.

Het begon in mei. Het ministerie van Economische Zaken maakte toen de winnaar bekend van een tender voor de bouw van twee nieuwe windparken op de Noordzee. Dat bleek niet een bekende partij als Eneco of Nuon, maar het onbekende Duitse Bard, een bedrijf in handen van een Russische miljonair. Bard had de scherpste prijs geboden. En dat was het belangrijkste selectiecriterium in deze Europese aanbesteding. Kassa voor Bard.

Meteen kwam de kritiek. Waarom kende het ministerie van EZ 3,5 miljard euro aan subsidie toe aan een Duits bedrijf, en niet aan een Nederlands? Te meer daar de helft van het bedrag (1,9 miljard euro) wordt verstrekt in het kader van de Crisis- en herstelwet. Krijgt de Nederlandse economie wel een impuls, zoals de wet beoogt, als deze subsidie aan een Duits bedrijf wordt gegund? Bard houdt bij de bouw van windparken namelijk bijna alles in eigen hand, met eigen windturbines, bijbehorende stutpalen en eigen schepen.

Al snel kwamen ook de geruchten over de oprichter en grootaandeelhouder van Bard, de inmiddels 75-jarige Arngolt Bekker. Hij zou primair zo scherp geboden hebben om de portfolio van Bard te vullen. Niet om het project ook echt uit te voeren. Bekker zou namelijk zijn bedrijf willen verkopen. Met een grote opdracht uit Nederland kon hij eenvoudigweg een betere prijs bedingen.

Of dit gerucht klopt? De verantwoordelijke managers bij Bard gaven de afgelopen dagen niet thuis. Op de website meldt het bedrijf wel dat het begin dit jaar in gesprek is geweest met het Spaanse bedrijf Gamesa, voor samenwerking. Maar die gesprekken zijn in juli afgebroken. Geruchten gaan dat Bard inmiddels in gesprek is met andere spelers, onder andere het Zuid-Koreaanse Hyundai.

Dan zijn er nog wat interne strubbelingen bij Bard. De beoogde opvolger van de oude Bekker was zijn dochter Natalia. Maar die overleed vorig jaar februari op 32-jarige leeftijd. Sindsdien is het onrustig. Afgelopen september vertrok Anton Baraev, toen directeur bij Bard Engineering, de tak die onder meer de windturbines ontwikkelt. En vorige maand stapte Heiko Ross op, bestuurslid van moederbedrijf Bard Holding. Het bedrijf lijkt geen toonbeeld van stabiliteit.

Is Bard een Russische kat in de zak? Albert van der Hem plaatst het in perspectief. Hij was secretaris van de Taskforce Windenergie op zee. In die functie bracht hij in mei een advies uit aan EZ over duurzame energie. Daarbij gaat het om de vraag hoe de milieudoelstelling voor 2020 nog gehaald kan worden – dan moet er met windmolenparken op de Noordzee in principe 15 procent van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening worden opgewekt.

Volgens Van der Hem is het sentiment rond de miljardensubsidie die naar een buitenlands bedrijf gaat overtrokken. Bard doet niet alles zelf. Het schakelt wel degelijk Nederlandse bedrijven in. Zo koopt het de funderingen bij het bedrijf Sif, uit Roermond. Het werkt ook samen met scheepsbouwer Gusto uit Schiedam, een dochter van SBM Offshore. „Onze economie profiteert dus wel”, zegt Van der Hem, die directeur is van het Utrechtse adviesbureau Blix Renewable Energy.

De twee Bard-parken vragen samen een investering van 2 tot 2,5 miljard euro, en Van der Helm schat dat daarvan een kwart tot eenderde terecht komt bij Nederlandse bedrijven. Hij vraagt zich af of het heel veel meer was geweest als de subsidie naar Nuon of Eneco was gegaan? Ook zij hadden bijvoorbeeld hun windturbines in het buitenland moeten kopen. Er is namelijk geen Nederlands bedrijf dat ze maakt. Dat wil zeggen, nog niet – in Utrecht ontwikkelt XEMC Darwind een nieuw type windturbine voor op zee, maar dat zit nog in de testfase. De windturbines alleen al maken volgens Van der Helm de helft uit van het totale investeringsbedrag in een windpark op zee.

Maandag bepaalt Agentschap NL, het technologiebureau van EZ, of de subsidie aan Bard gegund blijft. En binnen enkele weken besluit EZ wie het volgende windpark op zee mag bouwen. Want er ligt nog een miljard euro aan subsidie.