Revolutie bij AFC Ajax

Als de grootste krant van Nederland zijn voorpagina opent met de forse kop ‘Cruijff roept op tot revolutie’, moet er wel iets aan de hand zijn. Dat is wat De Telegraaf maandag deed – en ter geruststelling, of tot verdriet, van niet ingewijden: noch de parlementaire democratie noch de monarchie in Nederland wankelt. De bepleite opstand betreft een voetbalclub: AFC Ajax.

Inderdaad, niet zomaar een club met een (driekoppig) bestuur. Ajax is ook een beursgenoteerde onderneming, een naamloze vennootschap met een (ook driekoppige) directie. De bestuursleden vormen een raad van commissarissen waaraan de directie verantwoording schuldig is. De club kent ook een algemene ledenvergadering die uit haar midden een ledenraad van 24 personen kiest. Dat orgaan kan bestuursleden benoemen, schorsen of ontslaan. In deze ledenraad moet de revolutie gestalte krijgen.

Oh ja, bij Ajax werken ook voetballers, trainers, medici en ander personeel. Die voetballers strijden vanavond in ‘eigen huis’, de Arena in Amsterdam, tegen de koploper van de eredivisie, PSV uit Eindhoven. Als Ajax ook die wedstrijd verliest, zal de revolutie welhaast niet meer af te wenden zijn.

Ajax kent ook een gezelschap ereleden, tien in getal, die toegang hebben tot de ledenraad. Deze lijst vermeldt interessante en illustere namen als M.U. Coronel, H.J. Cruijff, M. van Praag, P.J. Keizer en J. Swart. Het gaat bij de dreigende revolte vooral om de eerste twee, al moeten de overige leden zeker niet worden onderschat. De namen laten zien dat erelidmaatschappen niet per se verbroederen. Uri Coronel is voorzitter en president-commissaris. Hij vertegenwoordigt het heersende gezag. Opponent en rebellenleider Johan Cruijff wil bij de eerstvolgende gelegenheid, 14 december, acht geestverwanten in de ledenraad laten kiezen. Zij kunnen dan meepraten en zonodig aan diverse stoelpoten gaan zagen. Er is dus hooguit sprake van een fluwelen revolutie, zoals De Telegraaf zelf vaststelde, de krant die ook fungeert als het pamflet waarop de revolutieleider wekelijks zijn standpunten openbaar maakt. Hij doet dat in de wetenschap dat hij zo voor meer opwinding zorgt dan een bestorming van de bestuurskamer of een andere subversieve activiteit zou vermogen.

Alle geledingen bij Ajax hebben hetzelfde doel voor ogen. Dat de club weer eens landskampioen wordt, wat sinds 2004 niet meer is gebeurd. Dat lukt heus wel een keer. En dat de club internationaal weer gaat meetellen. En dat is niet haalbaar, althans niet structureel. De oorzaak: de scheve financiële verhoudingen in de voetbalwereld. Met dat probleem kampen alle Nederlandse voetbalclubs en geen ledenraad die daar iets aan kan doen.