Planeet van buiten het melkwegstelsel is zijn leven niet zeker

Astronomen van onder andere het ESTEC in Noordwijk hebben een planeet ontdekt die van buiten ons melkwegstelsel is gekomen (Science Express, 18 november). De planeet draait om een ster, HIP 13044, die op een afstand van ongeveer 2.000 lichtjaar in het zuidelijke sterrenbeeld Fornax (Oven) staat. Hij behoort tot een groep sterren – de Helmi-stroom – van een dwergstelsel dat vele miljarden jaren geleden door het melkwegstelsel werd opgeslokt. De planeet heeft dit galactisch kannibalisme overleefd, maar zal nu door zijn eigen ster worden verzwolgen.

Johny Setiawan en collega’s ontdekten de planeet met een grote telescoop op de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) op La Silla in Chili. Daarmee werd een kleine variatie in de snelheid van de ster opgemerkt die op de aantrekkingskracht van een (onzichtbare) begeleider wees. Tijdens zijn rondedans rond het gemeenschappelijke zwaartepunt beweegt de ster periodiek naar ons toe en van ons af. De begeleider is zwaarder dan Jupiter en draait in 16 dagen op een afstand van slechts 13 miljoen kilometer rond de ster.

Momenteel zijn al minstens 150 planeten ontdekt die zo dicht of nog dichter rond hun moederster draaien. Het unieke van deze planeet is echter dat hij bij een ster staat die relatief kort geleden het stadium van rode reus heeft doorlopen. Dat is het stadium waarin sterren als de zon aan het einde van hun leven tijdelijk tot enorme afmetingen opzwellen. Als de zon dat over zo’n vijf miljard jaar doet, zullen Mercurius en Venus in de opgeblazen gasbol verdwijnen en is het nog maar de vraag of de aarde deze situatie overleeft. De planeet van HIP 13044 is blijkbaar de dans ontsprongen.

De astronomen denken dat de ster in zijn rode reuzenstadium wel enkele nog planeten heeft opgeslokt die nog dichterbij stonden. De ster draait namelijk vrij snel – in slechts 5,5 dagen – om zijn as en theoretisch is aangetoond dat het opslokken van planeten inderdaad een versnelling van de aswenteling kan veroorzaken. De nu gespaarde planeet is tijdens dit stadium misschien wel dichter naar de ster toe gekomen, maar niet opgeslokt. Toch gaat dat wel gebeuren. In de toekomst zal de ster namelijk nog een keer opzwellen en dan staat de planeet veel te dicht bij om zijn lot te kunnen ontlopen.

George Beekman