Opvoeding

Wetenschapsbijlage 13-11-10

In de Tinbergenlezing legde antropoloog Sarah Hrdy uit dat bij de evolutie van Homo sapiens coöperatieve broedzorg, zoals zij het in haar boek Een kind heeft vele moeders noemde, noodzakelijk was (‘Opvoeding tot onverschilligheid’). Een jager/verzamelaars-moeder zou nooit alleen een kind tot volwassenheid kunnen laten opgroeien. Hulpouders, vaders maar ook andere verwanten, waren onmisbaar. Al die mensen die het opgroeiende kind omringden, zorgden behalve voor voedsel ook voor de psychische ontwikkeling van het kind. Zo ontwikkelde het kind empathisch vermogen, een gevoel van veiligheid en gehechtheid, leerde samenwerken en zo meer. Het (kern)gezin als hoeksteen van de samenleving beschouwen is dus een misvatting.In onze moderne maatschappij is voor de voedselvoorziening en de fysieke veiligheid niet meer de voortdurende aandacht van een aantal mensen nodig. Het kind groeit dikwijls in relatieve eenzaamheid op. Dat kan tot grote psychische schade leiden. Hrdy besprak het probleem van de gedesorganiseerde gehechtheid en illustreerde het probleem met de afnemende empathie bij recente generaties Amerikaanse studenten.Als Hrdy gelijk heeft, als wat iedereen al zo lang vermoedt, dat een kind naast de zorg van de moeder zorg en aandacht van anderen nodig heeft om evenwichtig op te groeien, dan zou de maatschappij hier rekening mee moeten houden. Wettelijke maatregelen zouden helpen om die zorg te waarborgen. Dat zou op korte termijn geld kosten, maar op lange termijn veel meer geld opbrengen omdat de volwassenen later evenwichtiger en minder kwetsbaar functioneren. Enkele voorbeelden van zulke maatregelen: strengere eisen aan crèches (opleiding van verzorgers en verhouding aantallen verzorgers en kinderen), extra voorzieningen in het onderwijs, meer vergoeding voor kinderopvang en langer ouderschapsverlof. Minister Kamp wees kortgeleden het voorstel van het Europese Parlement tot verlengd ouderschapsverlof af. In het licht van onze kennis nu is deze onbenullige beslissing schadelijk voor de kinderen en dus voor de samenleving.

Rob Knoppert

Vlijmen