NAVO weet wat haar te doen staat

In antwoord op de nieuwe bedreigingen is de NAVO het eens geworden over een nieuwe strategie. Met name komt er een gezamenlijk raketschild.

Nog tot het laatste moment is er gisteravond op de NAVO-top in Lissabon over onderhandeld, maar het lukte: de NAVO heeft een nieuwe strategie en alle NAVO-landen gaan meedoen aan een raketschild.

In een stuk van elf pagina’s staat precies wat de 28 lidstaten willen blijven doen – elkaars veiligheid zoveel mogelijk garanderen – en hoe ze dat het best kunnen aanpakken in een wereld die er heel anders uitziet dan in 1999, toen de vorige strategie werd vastgesteld.

De NAVO-landen waren het de afgelopen tijd snel eens geworden over nieuwe bedreigingen zoals terrorisme, internetaanvallen, raketaanvallen, klimaatverandering. Het was ook duidelijk dat de NAVO dus flexibeler moest kunnen reageren, dat crisisbeheersing een echte taak werd, dat missies ver van huis (zoals in Afghanistan) nodig zouden blijven en dat intensief samengewerkt moest worden met bijvoorbeeld de VN en de EU.

Een probleem werd de bescherming tegen raketaanvallen op de manier die vooral de VS graag willen: door een gezamenlijk raketschild. Turkije verzette zich tegen het idee dat de dreiging vooral uit Iran komt – Turkije wil niet dat het raketschild de relaties met zijn buurland verstoort. En Turkije wil geld. Want als andere NAVO-lidstaten blijven volhouden dat de dreiging wél uit Iran komt, dan moet er in Turkije een aangepast systeem komen – voor raketaanvallen van een korte afstand. De VS willen ook dat er in Turkije een radar komt te staan.

NAVO-secretaris-generaal Rasmussen zei dat er vandaag verder gepraat wordt over het raketschild. Het was de Amerikaanse president Obama die gisteravond in Lissabon aankondigde dat het er hoe dan ook komt: „Voor het eerst zijn we het eens geworden over de ontwikkeling van een raketafweersysteem dat krachtig genoeg is om het hele Europese NAVO-gebied én de VS te beschermen.” Dat was een antwoord op „de bedreigingen van deze tijd”.

Door het raketschild was er ook een probleem ontstaan tussen Frankrijk en Duitsland. Frankrijk ziet er weinig in en dat komt vooral omdat het niet wil dat de nucleaire afschrikking er minder belangrijk door wordt. Frankrijk is zelf een kernmacht. Duitsland niet en op Duits grondgebied staan Amerikaanse tactische kernwapens waar vooral de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Westerwelle een groot punt van maakt. Hij heeft, met steun van andere landen, voorgesteld dat er in de NAVO gepraat wordt over de verwijdering van die kernwapens op Europees grondgebied.

Duitsland wilde dat er in de nieuwe strategie een verband werd gelegd tussen raketafweer en het afnemende belang van nucleaire wapens. Frankrijk wilde dat het raketschild nadrukkelijk werd genoemd als ‘hooguit een aanvulling’ op de nucleaire afschrikking. Ze kregen allebei hun zin niet, maar Frankrijk werd een minder grote verliezer dan Duitsland. Er staat nu dat de „allerbelangrijkste garantie voor de veiligheid van de bondgenoten” komt van de strategische, nucleaire bewapening van de NAVO en dan vooral van de VS. Ook de kernwapens van Frankrijk en Groot-Brittannië worden genoemd als bijdrage aan de veiligheid van alle NAVO-lidstaten.

De NAVO zegt in de tekst wel dat vastberaden gewerkt zal worden aan een veiliger wereld, zonder kernwapens. Maar over de vermindering van het aantal tactische kernwapens kan alleen worden besloten in onderhandelingen met Rusland, staat er. Dat land moet openheid geven over zíjn tactische kernwapens en die weghalen uit de buurt van de NAVO-lidstaten.

Maar de NAVO is ook vast van plan om te werken aan een betere relatie met Rusland. Daar gaat het vandaag over in Lissabon. President Medvedev is erbij. Rusland zal worden gevraagd om mee te doen met het raketschild.