Doorsnijden nierzenuwen mogelijk effectief middel tegen hoge bloeddruk

Doctor taking patient's blood pressure. Jupiterimages

Het uitschakelen van autonome zenuwen die de activiteit van de nieren regelen, leidt tot een drastische verlaging van de bloeddruk bij patiënten bij wie medicijnen niet hielpen. Dat zijn de uitkomsten van een klinisch experiment onder leiding van Australische en Duitse cardiologen. Zij behandelden 52 patiënten met een nieuwe techniek, waarbij deze zenuwen met een minimale operatie werden doorgesneden. Zes maanden later was hun bloeddruk, vergeleken met die van 54 onbehandelde lotgenoten, aanzienlijk gedaald. Nadelige bijwerkingen werden niet vastgesteld (The Lancet online, 17 november).

De nieren spelen een centrale rol bij de regulering van de bloeddruk. Doordat ze water aan het bloed kunnen onttrekken of toevoegen, regelen ze het bloedvolume. Hoe hoger dit volume, des te hoger de druk. De activiteit van de nieren wordt mede bepaald door het autonome zenuwstelsel, dat buiten onze wil om een groot aantal lichaamsfuncties controleert. Als de bloeddruk daalt, wordt dit onder meer door sensoren in de hersenen geregistreerd. Via autonome zenuwen gaan dan signalen naar de nieren. Die gaan daarop het hormoon renine produceren dat er indirect voor zorgt dat water wordt vastgehouden zodat de bloeddruk weer stijgt.

De meeste medicijnen tegen hoge bloeddruk, zoals de ACE-remmers, blokkeren de effecten van renine. Toch helpen ze niet bij iedereen. Bij ongeveer de helft van de patiënten blijft de bloeddruk gevaarlijk hoog. Vandaar dat is gezocht naar mogelijkheden om op andere plaatsen in het regelsysteem in te grijpen.

Een mogelijkheid is het blokkeren van de autonome zenuwverbindingen tussen hersenen en nieren. De betreffende zenuwen lopen langs de grote nierslagader. Met een nieuw apparaat zijn ze zonder grote operatie door te snijden. Via een katheter in de lies wordt een soort antenne in de slagader gebracht die ter plaatse pulsen radiostraling afgeeft. Die straling vernietigt de zenuwen, maar tast de vaatwand niet aan. Onderzoeken lieten zien dat deze behandeling een gunstig effect op de bloeddruk heeft. Nu is er een eerste klinische proef mee uitgevoerd die deze uitkomsten bevestigt. Alle deelnemers hadden een sterk verhoogde bloeddruk (gemiddeld 178/96). Zes maanden na de behandeling was die aanzienlijk lager. Niet op een ideaal niveau, maar laag genoeg om de kans op een hartinfarct of beroerte aanzienlijk te verkleinen. In een onbehandelde controlegroep zakte de bloeddruk niet.

In een redactioneel commentaar wordt de techniek ‘potentieel revolutionair’ genoemd. De commentatoren vinden wel dat een aantal aspecten van de behandeling nog nader onderzoek vergen, voordat de toevoeging ‘potentieel’ kan vervallen.

Huup Dassen