Natuur is geen linkse hobby

Als er bezuinigd moet worden, mag dat ook op natuur. Maar wat nu gebeurt, lijkt een afrekening. Natuur is er voor links én voor rechts, betoogt Ed Nijpels.

In het regeerakkoord is een korting van 40 procent op het natuurbudget opgenomen. Dat is onbegrijpelijk veel, vergeleken met de algemene korting van 2 procent op de rijksuitgaven.

De natuursector wordt gestraft op basis van een aantal misverstanden. Welke zijn dat?

De natuur zou de grote slokop van kostbare landbouwgrond zijn. Dat is niet zo. De landbouw beslaat 65 procent van ons grondgebied. Daar is de afgelopen tien jaar 70.000 hectare van afgegaan (3 procent). Daarvan ging liefst tweederde naar woningbouw, aanleg van bedrijventerreinen en naar wegen; slechts 16 procent ging naar natuur. De natuursector verantwoordelijk stellen voor het verlies aan landbouwgrond is daarmee onzin. Bovendien wordt de natuur zelf ook opgeslokt door woningen, bedrijven en wegen.

Het regeerakkoord stelt dat ons netwerk van natuurgebieden (Ecologische Hoofdstructuur, EHS) zonder onderlinge verbindingen kan. ‘Die hazen, fazanten en reeën lopen wel over boerenerven van het ene naar het andere natuurgebied’, wordt beweerd. Dat is onzin. De EHS richt zich op plant- en diersoorten die juist niet in staat zijn om een boerenerf of een industrieterrein over te steken. Al in het eerste concept van de EHS waren verbindingen een cruciaal onderdeel. Ze werden later uitgewerkt tot twaalf ‘robuuste’ verbindingen, die ook recreatieve functies hebben. Zo zal het nieuwe Oostvaarderswold de al bestaande Oostvaardersplassen en Horsterwold met elkaar verbinden en geeft het ook ruimte aan recreatie in Flevoland. Het zou van een kapitaalsvernietiging getuigen als na jaren van werk abrupt hiermee wordt gestopt.

Het regeerakkoord stelt terecht dat het bij de EHS die al klaar is, vooral moet gaan om beheer. Daarom begrijp ik niet waarom het kabinet ook dit beheer met minimaal 25 procent kort. Dat is niet consistent. Voor de goede orde: de bijdrage van het Rijk aan het beheer van de EHS bedraagt jaarlijks 90 miljoen euro.

Het kabinet suggereert dat iedere boer natuur kan beheren. Dat geldt ongetwijfeld voor de boerenervennatuur. Maar voor ‘echte natuur’, zoals heide, bos en moeras, zijn andere vaardigheden vereist. Bovendien stroken de doelstellingen van het boerenbedrijf en echte natuur meestal niet met elkaar. Agrarische bedrijven gaan vooral voor efficiënte voedselproductie en daarmee voor een monocultuur. Daar hebben wij alle respect voor, maar ik zou zeggen: ieder zijn vak!

Bovendien wordt het cultuurlandschap zelf steeds meer gezien als ‘echte’ natuur. Dat is onzin. Cultuurlandschap kent wel zekere natuurwaarden – iedere natuurliefhebber zal dit volmondig beamen. Juist die natuurwaarden vragen om gezamenlijke aandacht. Die schitterende boerenakker, dat prachtige coulissenlandschap, laten we die beheren samen met de agrariërs, met kennis uit beide vakgebieden.

Natuurbeheer is zeker geen alleenrecht voor grote terreinbeheerders als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer of de Provinciale Landschappen. In Nederland zijn voldoende voorbeelden te vinden van particulieren, stichtingen en kleine organisaties die natuur prima beheren. De overheid zou alle betrokkenen hun eigen, specifieke plek daarin moeten gunnen.

De vraag dringt zich op of het kabinet de consequenties van deze ingrepen in het natuurbeleid goed heeft doordacht. Mijn antwoord is klip en klaar: nee! Als iedereen moet bezuinigen, dan ook natuur, maar dan wel gelijke monniken, gelijke kappen. Dit kabinet moet niet in de val trappen dat natuur een linkse hobby zou zijn.

Ed Nijpels is voorzitter van het Bosschap, platform voor eigenaren en beheerders van bos en natuur, voor bosaannemers en - werknemers. Hij was fractievoorzitter van de VVD en minister van VROM (1986-1989) in Lubbers II.

    • Ed Nijpels