Europees raketschild moet in 2015 functioneren

Raketten vormen een steeds grotere bedreiging voor de lidstaten van de NAVO.

De alliantie praat daarom vandaag en morgen over de ontwikkeling van een schild.

Om Europa te kunnen verdedigen tegen raketaanvallen heeft de NAVO een raketschild nodig, vindt secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen. Hij wil dat het bondgenootschap met de ontwikkeling van zo’n systeem instemt op de NAVO-top die vandaag en morgen in Lissabon wordt gehouden. „Raketten vormen een groeiende bedreiging voor onze bevolkingen, ons grondgebied en onze troepen”, zei hij onlangs. „Meer dan dertig landen hebben al raketten of zijn bezig die te ontwikkelen – raketten die van een conventionele lading kunnen worden voorzien, maar ook van massavernietigingswapens. We hebben de verantwoordelijkheid onze bevolkingen te beschermen.”

Ruim een jaar geleden blies president Obama een omstreden plan van George W. Bush voor een raketschild juist af. In plaats daarvan zou er een goedkoper, flexibeler systeem komen. En Rusland, dat zich sterk tegen het plan van Bush had verzet, zou er niets van te vrezen hebben. Het oude plan was een Amerikaanse aangelegenheid, waarbij Washington met individuele NAVO-landen afspraken maakte over plaatsing van onderscheppingsraketten (in Polen) en een radar (Hongarije). In het nieuwe plan ontfermt de NAVO zich over het schild – al houden de VS als dominante lidstaat wel het voortouw.

De Amerikanen hebben vaak naar Iran gewezen als de belangrijkste rakettendreiging voor Europa, maar de NAVO noemt de dreiging niet graag bij naam. NAVO-lid Turkije wil de relatie met buurland Iran niet belasten en heeft nog niet ingestemd met het raketschild. Rasmussen en de VS zullen proberen Ankara op de top over de streep te trekken.

Ook kernmacht Frankrijk is niet erg enthousiast over het schild. Parijs vreest dat andere NAVO-landen er een middel in zien dat nucleaire afschrikking overbodig maakt, zoals de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Westerwelle heeft geopperd.

Het hart van het systeem waar de NAVO in Lissabon over spreekt is de SM-3-raket, die vanaf schepen kan worden afgevuurd naar binnenkomende raketten. De Amerikanen willen hun Aegis-systeem, dat van deze raket gebruikmaakt, integreren in het NAVO-schild. Bij tests heeft de SM-3 betere resultaten opgeleverd dan andere antiraketsystemen.

Zodra een satelliet vaststelt dat een vijandelijke raket is afgevuurd, wordt dat doorgegeven aan de NAVO. Via een nog te ontwikkelen netwerk wordt deze informatie verspreid onder de lidstaten en naar het NAVO-commando, dat kan reageren door tegenraketten af te vuren. Nadat een SM-3 is gelanceerd, maakt zich daarvan een ‘kill vehicle’ los, dat tegen de vijandelijke raket botst. Het raketschild zou enkele tientallen raketten voor de middellange afstand kunnen tegenhouden.

De NAVO heeft al een raketschild voor de bescherming van troepen op het slagveld. In de nieuwe opzet moeten het hele Europese grondgebied en de bevolking worden beschermd. Omdat de bestaande systemen kunnen worden uitgebouwd en aan elkaar gekoppeld, is over de komende tien jaar ‘slechts’ 200 miljoen euro extra uit de NAVO-begroting nodig, zegt Rasmussen. Dat bedrag komt bovenop de 800 miljoen die al voor het huidige systeem is bestemd.

Als de regeringsleiders dit weekeinde akkoord gaan, kan volgend jaar worden begonnen met het opzetten van het schild. In 2015 zou het project moeten functioneren. Uiteindelijk staat de NAVO een systeem voor ogen waarbij verschillende types onderscheppingsraketten klaarstaan om verschillende soorten vijandelijke raketten onschadelijk te maken, binnen of buiten de dampkring.

De NAVO heeft Rusland uitgenodigd mee te doen aan het raketschild. Maar het bondgenootschap verwacht niet dat president Medvedev, die een deel van de top bijwoont, in Lissabon al laat weten of hij daarvoor voelt.