Vrienden sussen ruzies in groep chimps

Ruziemakers binnen een chimpanseekolonie hoeven hun conflict niet zelf bij te leggen om de normale verhoudingen te herstellen. Omstanders kunnen dat karweitje opknappen door de banden te verstevigen met zowel de agressor als de slachtoffers.

Dat blijkt uit gedragsonderzoek in een groep wilde chimpansees (Pan troglodytes verus) in het Taï Nationaal Park in Ivoorkust door de Duitse primatoloog Christophe Boesch en zijn collega Roman Wittig van de Schotse University of St. Andrews. Zij publiceren deze week in PLoS One.

Omstanders in de apenkolonie zijn de smeerolie van de sociale verhoudingen nadat er zich conflicten hebben voorgedaan, zo blijkt nog eens uit dit onderzoek. Op basis van oude vriendschapsverbanden in de groep komen de vechtenden weer tot elkaar.

Mannetjes en vrouwtjes hebben daarbinnen een verschillende rol, ontdekten Boesch en Wittig. Vrouwelijke omstanders zoeken vooral contact met de agressors waarmee zij bevriend waren en ook met de slachtoffers van hun vrienden. Mannelijke omstanders richten zich juist op bevriende slachtoffers en zochten daarnaast contact met hun belagers. In alle gevallen leidden de contacten tot verzoening binnen de groep en het herstel van de verhoudingen.

Het onderzoek van Boesch en Wittig bouwt voort op dat van de Nederlandse primatoloog Frans de Waal. De Waal onderzocht eind jaren zeventig als eerste ‘verzoening’ bij chimpansees in de dierentuin van Arnhem. Ook hij concludeerde al dat vriendschapsbanden (coalities) een belangrijke rol spelen bij de conflictoplossing.

Voor het eerst is zulk onderzoek nu in het wild gedaan. De studiegroep van zo’n dertig chimpansees in het Taï National Park zijn gewend geraakt aan mensen om hen heen en kunnen daardoor makkelijk geobserveerd worden. De onderzoekers hebben hun namen gegeven om de verschillende dieren goed uit elkaar te kunnen houden.

Een sterke sociale cohesie binnen een groep in het wild levende chimpansees is volgens Boesch en Wittig in ieders belang. Binnen zo’n groep is de kans kleiner dat apen ten prooi vallen aan roofdieren. Ook kan een hechte groep zich beter weren tegen (vaak dodelijke) aanvallen van naburige groepen chimpansees.