Vervormde lichamen, akelige wonden en bleke gezichten

Het STRP-festival in Eindhoven opent met het werk van de Britse beeldenmixer Chris Cunningham, bekend van zijn vervreemdende clips.

De beelden van Chris Cunningham zijn soms letterlijk afsplitsingen van hemzelf. Voor de assemblage van de mismaakte hoofdpersoon in de korte film Rubber Johnny (2005) gebruikte hij modellen van zijn eigen geslachtsdeel. De beelden over de jongen met een waterhoofd in een rolstoel zijn akelig en aandoenlijk tegelijk, zoals al vaker te zien was in zijn videoclips.

Lang was Cunningham (1970) clipmaker voor anderen. Nu is hij muzikant, producer, performance-artiest en kunstenaar wiens wereld bestaat uit die van studio en camera, van geluid en beeld. Vanavond in Eindhoven op het STRP-festival, dat kunst en technologie combineert, is daarvan het resultaat te zien. Cunningham opent het met een show, waarbij hij live zowel muziek als beeld verzorgt.

„Ik houd niet van shows in galeries, waar het publiek alleen maar rondloopt. Rond 2003 kreeg ik het idee om beeld en geluid allebei zelf te maken, en beide live te presenteren.” Achtergrondprojecties bij concerten zijn volgens hem meestal afschuwelijk, omdat ze liefdeloos in elkaar worden gezet. „Muzikanten werken lang aan een nieuwe cd, maar als ze op tournee gaan moet het achtergrondbeeld binnen twee weken klaar zijn. Ik vind dat beelden even sterk als de muziek moeten zijn.”

Bij zijn optredens komt een lange stroom scènes voorbij komen, van wapperende borsten, vervormde lichamen, akelige wonden, bleke gezichten. Horror en pornografie zijn nog altijd twee belangrijke ingrediënten van Cunninghams gruizige onderwereld. Zijn clips voor onder meer Aphex Twin, Portishead (Only You), Madonna (Frozen) en Björk (zijn All Is Full Of Love, over twee amoureuze robots, kregen meerdere prijzen en worden permanent getoond in het MoMA in New York). Hij maakte reclames (onder andere voor Gucci) en werkte enkele jaren aan een onvoltooide sf-film..

Ondertussen drong muziek zich op de voorgrond. „Vroeger was musiceren mijn hobby, maar als clipmaker raakte ik steeds meer gefrustreerd door de samenwerking met muzikanten. Ze doen nooit wat ik wil. Dus besloot ik voortaan mijn eigen muzikant te zijn. Dat gaf me volledige vrijheid: nu maak ik de nummers én de beelden.”

Zijn dubbeltalent zet hij nu ook in voor anderen. Zo bewerkte hij New York Is Killing Me van Gil Scott-Heron en maakte er beeld bij. „Daarvoor verving ik 90 procent van de oorspronkelijke muziek met omgevingsgeluid en opnamen van treinen.” Op dit moment maakt hij een nieuwe instrumentatie voor Williams Blood, van Grace Jones. „Daarvoor gebruik ik uitsluitend het geluid van haar lichaam. Je hoort werkelijk haar lichaam: geklap, strijken, strelen. De beelden hangen samen met het lied: hoe Grace vroeger werd beschouwd als het zwarte schaap van haar familie.”

STRP, 18 t/m 28/11 Klokgebouw, Eindhoven. www.strp.nl en www.chriscunningham.com