Uitverkoop van Maxeda is pas halverwege

Met de verkoop van de Bijenkorf aan Selfridges is nog maar een klein deel van het Vendex KBB-concern over. De eigenaren doen waar ze berucht om zijn: hakken, slopen, verkopen.

De belofte werd veelvuldig gedaan, maar is niet nagekomen. Een potentiële nieuwe koper moet de strategie onderschrijven om het bedrijf als geheel voort te zetten, stelde de raad van bestuur van Vendex KBB toen zij het winkelconcern in het voorjaar 2004 in de verkoop zette.

Twee jaar na die verkoop aan een consortium rond de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR beweerde de nieuwe topman Tony DeNunzio hetzelfde, toen hij de naam van het bedrijf had laten veranderen in Maxeda. „Het bedrijf heeft zoveel potentie! [...] Er zijn geen plannen om Maxeda te splitsen en in delen te verkopen.”

Met de deze week aangekondigde verkoop van De Bijenkorf aan de Britse warenhuisketen Selfridges is de ontmanteling van Vendex KBB bijna compleet. De splitsing heeft één duidelijke winnaar opgeleverd: de aandeelhouders.

De groep private-equitymaatschappijen, waarin ook het Nederlandse Alpinvest participeerde, telde in 2004 1,35 miljard euro neer om Vendex KBB van de beurs te halen. In zes jaar hebben zij naar schatting al ruim 1,6 miljard aan de winkelketens verdiend. En niet door autonome groei of door het opknappen van probleemdochters als V&D en M&S Mode. De strategie van de nieuwe eigenaren bleek al snel niet af te wijken van waar de Angelsaksische private-equitywereld berucht om werd: hakken, slopen en verkopen.

Een half jaar nadat KKR c.s. het bod op Vendex KBB geslaagd noemde, zetten de investeerders de eerste stap in het ontmantelen ervan. De kleine elektronicaketens It’s en Modern Electronics werden voor ruim 10 miljoen euro verkocht. Dat was nog kinderspel.

Weer tien maanden later, eind november 2005, kwam de eerste grote klapper in het desinvesteringsbeleid van Vendex’ nieuwe eigenaren. De vastgoedportefeuille, die voor 800 miljoen euro op de balans stond, werd voor 1,4 miljard verzilverd. Daarmee wist KKR in één klap de aankoopsom terug te verdienen. „Alles wat daarna verkocht werd, is pure winst geweest”, zegt een zakenbankier. En dat was nogal wat.

In totaal heeft Maxeda sinds 2005 negen onderdelen afgestoten. Na de vastgoeddeal was de verkoop van de Hema in de zomer van 2007 aan Lion Capital voor 1,2 miljard de grootste. Volgens de bankier die bij Maxeda-transacties betrokken was, zijn alle verkopen via veilingen verlopen; dat biedt de beste kans op een maximale prijs.

Eigenlijk waren de nieuwe eigenaren van plan om behalve de Hema,V&D, De Bijenkorf, M&S, Claudia Sträter, Hunkemöller ook de en doe-het-zelfzaken Praxis, Brico en Formido af te stoten. Het complete bedrijf zou ontmanteld worden, maar dat werd opgehouden door de ontluikende kredietcrisis op de financiële markten.

Naast de investeringsmaatschappijen staat ook het bestuur van Maxeda er goed voor. Het is standaardpraktijk bij private equity dat managers participeren en dus ook kleinaandeelhouder worden. „De raad van bestuur houdt aan de verkoop ieder tientallen miljoenen over en de twee managementlagen daaronder staan ook op het punt miljonair te worden”, zegt een betrokken bankier.

De oude aandeelhouders van Vendex KBB zullen met een minder goed gevoel terugkijken op afgelopen jaren. Zij stemden in de zomer van 2004 lang niet allemaal enthousiast in met het voorliggende bod van KKR – dat op het laatste moment door „verslechterde marktomstandigheden” nog verlaagd was ook, van 16 euro tot 15,40. Meest zichtbare tegenstander was belegger en collega-winkelier Jaap Blokker. Hij voerde als argument aan dat het zonde was dat het zoveelste Nederlandse bedrijf in buitenlandse handen kwam. Waarom is er geen Hollandse oplossing voor dit „Nederlands stukje erfgoed”, had de eigenaar van ruim 3 procent van de aandelen gevraagd op een aandeelhoudersvergadering. Met dat kleine minderheidsbelang kon hij geen vuist maken.

Als Blokker en andere voormalige aandeelhouders, zoals vertegenwoordigers van de vele oprichtersfamilies van het V&D-concern, nu zien dat KKR in zes jaar tijd zoveel geld uit de winkelketens hebben weten te slepen, zullen zij zich lichtelijk bekocht voelen.

De uitverkoop van Maxeda is nog niet voorbij. De twee resterende modeketens, M&S Mode en Hunkemöller, werden net als V&D en La Place in augustus openlijk in de etalage gezet. Achter de schermen worden in een zogeheten gecontroleerde veiling al druk onderhandeling gevoerd. Bronnen uit de financiële wereld schatten de gezamenlijke opbrengst op ruim 300 miljoen euro, waarbij lingeriehuis Hunkemöller het gros zal opbrengen. In tegenstelling tot V&D, dat eigenlijk al decennia kwakkelt, doen de modeketens van Maxeda het goed. Vorig jaar steeg de omzet bij de ketens met dubbele cijfers, meldt Maxeda in het jaarverslag. Vooral Hunkemöller is de laatste jaren fors gegroeid (zie grafiek).

Voor M&S Mode geldt een ander verhaal. De keten richt zich op vrouwen van middelbare leeftijd met een beperk budget en kampt met een stoffig imago. Waarschijnlijk zal het lastig worden om de keten voor veel geld te verkopen.

Als de modedivisie helemaal verkocht is, is het de beurt aan de doe-het-zelf-winkels, waarvan Praxis de grootste is. De waarde van deze divisie is door de crisis in de bouw- en huizenmarkt in de afgelopen drie jaar flink teruggelopen, maar moet volgens plan in de loop van volgend jaar nog altijd 1 miljard euro opleveren. Zes jaar Maxeda levert de investeringsmaatschappijen dan een geschatte boekwinst op van 3 miljard euro.