Raketschild voor Europa moet in 2015 functioneren

Raketten vormen een groeiende bedreiging voor het NAVO-grondgebied. Daarom is een raketschild nodig, vindt secretaris-generaal Rasmussen.

Om Europa te kunnen verdedigen tegen raketaanvallen heeft de NAVO een raketschild nodig, vindt secretaris-generaal Rasmussen. Hij wil dat het bondgenootschap met de ontwikkeling van zo’n systeem instemt op de NAVO-top die vrijdag en zaterdag in Lissabon wordt gehouden.

„Raketten vormen een groeiende bedreiging voor onze bevolkingen, ons grondgebied en onze troepen”, zei hij onlangs. „Meer dan dertig landen hebben al raketten of zijn bezig die te ontwikkelen – raketten die van een conventionele lading voorzien kunnen worden, maar ook van massavernietigingswapens. We hebben de verantwoordelijkheid onze bevolkingen te beschermen.”

Ruim een jaar geleden blies president Obama een omstreden plan van George W. Bush voor een raketschild juist af. In plaats daarvan zou er een goedkoper, flexibeler systeem komen. En Rusland, dat zich sterk tegen het plan van Bush had verzet, zou er niets van te vrezen hebben.

Het oude plan was een Amerikaanse aangelegenheid, waarbij Washington met individuele NAVO-landen afspraken maakte over plaatsing van onderscheppingsraketten (in Polen) en een radar (Hongarije). In het nieuwe plan ontfermt de NAVO zich over het schild – al houden de VS als dominante lidstaat wel het voortouw.

De Amerikanen hebben vaak naar Iran gewezen als de belangrijkste rakettendreiging voor Europa, maar de NAVO noemt de dreiging niet graag bij naam. NAVO-lid Turkije wil de relatie met buurland Iran niet belasten en heeft nog niet ingestemd met het raketschild. Rasmussen en de VS zullen proberen Ankara op de top over de streep te trekken.

Ook kernmacht Frankrijk is niet erg enthousiast over het schild. Parijs vreest dat andere NAVO-landen er een middel in zien dat nucleaire afschrikking overbodig maakt, zoals de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Westerwelle heeft geopperd.

Het hart van het systeem waar de NAVO in Lissabon over spreekt is de SM-3-raket, die vanaf schepen kan worden afgevuurd naar binnenkomende raketten. De Amerikanen willen hun Aegis-systeem, dat van deze raket gebruikmaakt, integreren in het NAVO-schild. Bij tests heeft de SM-3 betere resultaten opgeleverd dan andere antiraketsystemen.

Zodra een satelliet vaststelt dat een vijandelijke raket is afgevuurd, wordt dat doorgegeven aan de NAVO. Via een nog te ontwikkelen netwerk wordt deze informatie verspreid onder de lidstaten en naar het NAVO-commando, dat kan reageren door tegenraketten af te vuren. Nadat een SM-3 gelanceerd is, maakt zich daarvan een ‘kill-vehicle’ los, dat tegen de vijandelijke raket botst om deze te vernietigen.

Het raketschild van de NAVO zal niet opgewassen zijn tegen een strategische aanval met honderden raketten, waarmee in de Koude Oorlog rekening werd gehouden. Wel zou het schild enkele tientallen raketten voor de middellange afstand kunnen tegenhouden – technisch gezien moeilijk genoeg, erkent Rasmussen.

De NAVO heeft al een raketschild voor de bescherming van troepen op het slagveld (Theatre Missile Defense). In de nieuwe opzet moeten daarnaast het hele Europese grondgebied en de bevolking beschermd worden.

Omdat de bestaande systemen kunnen worden uitgebouwd en aan elkaar gekoppeld, is over de komende tien jaar ‘slechts’ 200 miljoen euro extra uit de NAVO-begroting nodig, zegt Rasmussen. Dat bedrag komt bovenop de 800 miljoen die al voor het huidige systeem bestemd is. De lidstaten moeten zelf de kosten dragen voor systemen die ze daarnaast eventueel inbrengen, zoals Patriots (tegen korte-afstandsraketten) of radars.

Als de regeringsleiders dit weekeinde akkoord gaan, kan volgend jaar begonnen worden met het opzetten van het raketschild. In 2015 zou het project in heel Europa moeten functioneren.

Uiteindelijk staat de NAVO een ‘gelaagd’ systeem voor ogen, waarbij verschillende types onderscheppingsraketten klaar staan om verschillende soorten vijandelijke raketten onschadelijk te maken, binnen of buiten de dampkring. Van de grootste raketten in silo’s in Alaska en Californië, die intercontinentale ballistische raketten moeten vernietigen, tot de lichtere SM-3 raketten op land en op zee, en THAAD- (Theatre High Altitude Area Defense) en PAC-3-(Patriot Advanced Capability) systemen tegen raketten voor korte en middellange afstand (zie infografiek).

De NAVO heeft Rusland uitgenodigd mee te doen aan het raketschild. Maar het bondgenootschap verwacht niet dat president Medvedev, die een deel van de top bijwoont, in Lissabon al laat weten of Moskou daarvoor voelt.