Portugal moet kans grijpen als zich een 'Ierse lente' voordoet

Portugal is Ierland niet. Het Portugese banksysteem is gezonder, en het begrotingstekort is veel lager. Maar de financiële markten tonen zich weinig toeschietelijk. De rente op Portugese staatsobligaties met een looptijd van tien jaar is sinds half oktober met 1,3 procentpunt gestegen naar 6,8 procent. Dat is nog steeds 1,7 procentpunt lager dan in Ierland, maar te dicht in de buurt om er gerust op te kunnen zijn.

In oktober werd gevreesd dat de regering geen steun zou krijgen voor haar sobere begroting, die bedoeld is om het begrotingstekort in 2011 terug te brengen van 7,3 procent naar 4,6 procent. De angst week enigszins nadat de voornaamste oppositiepartij ermee had ingestemd goedkeuring van de begroting in elk geval niet te zullen blokkeren. Maar de markten zijn nog steeds bezorgd dat de eurozone de obligatiehouders bij toekomstige reddingsoperaties met verliezen opscheept.

Portugal denkt de storm wel te kunnen uitzitten. Het land hoeft zich pas volgend jaar weer tot de obligatiemarkten te wenden. Op basis van de huidige rente verwacht Lissabon dat de gemiddelde kredietkosten de komende drie jaar van 3,6 naar 4,9 procent zullen stijgen.

Een onmiddellijk beroep op het Europese noodfonds zou prematuur zijn. Het zou een pijnlijk verlies aan soevereiniteit inhouden, terwijl de voordelen – in termen van lagere rentelasten – niet overtuigend lijken. De rentelasten op via het noodfonds EFSF verstrekte leningen zullen naar verwachting voor kredieten met een looptijd van drie jaar ongeveer 4,5 procent bedragen, terwijl Portugese staatsobligaties met een looptijd van drie jaar momenteel 5 procent rente uitkeren.

Het gevaar is dat de rentelasten zullen blijven stijgen terwijl de groei stilvalt, waardoor de schuldenlast onhoudbaar kan worden. Portugal moest een rente van 4,8 procent betalen op staatsobligaties met een looptijd van één jaar, die werden verkocht tijdens een obligatieveiling op 17 november, 1,5 procentpunt meer dan bij de voorgaande veiling. De stijgende rente op staatsobligaties heeft ook gevolgen voor de particuliere sector en gaat ten koste van de groei, die het toch al zwaar zal krijgen als de bezuinigingen volgend jaar van kracht worden.

Het breekpunt kan komen als Portugal volgend jaar weer de obligatiemarkten op moet om 20 miljard euro binnen te halen. Maar het kan zich ook al eerder voordoen. Veel hangt af van wat er in Ierland zal gebeuren, en van de nasleep daarvan. Portugal kan wat speelruimte winnen als Ierland te hulp wordt geschoten, de zorgen op de markten wegebben en de regering de politieke eenheid rond de begrotingsplannen weet te consolideren. Maar als er al sprake zal zijn van een ‘Ierse lente’, moet Portugal deze kans aangrijpen om zo veel mogelijk te lenen.

Neil Unmack

Vertaling Menno Grootveld