Leger Madagascar smoort couppoging

Opstandige militairen probeerden gisteren in Madagascar tevergeefs de regering van Andry Rajoelina te verdrijven. Ze lijken vandaag in te binden.

Een grondwetsreferendum in Madagascar is gisteren overschaduwd door een couppoging van een groep militairen die beweerde omwille van de ‘nationale verzoening’ het landsbestuur te hebben overgenomen. Rond de militaire barakken bij het vliegveld van hoofdstad Antananarivo kwam het gisteravond tot wat opstootjes, maar vanmorgen was het in de eilandstaat voor de kust van Oost-Afrika overal weer rustig. De regering van ex-diskjockey Andry Rajoelina zegt het land onder controle te hebben, maar staat met een verdeelde legertop onder grote druk om de nu al bijna twee jaar durende politieke crisis in Madagascar te bezweren.

De ongeveer twintig officieren stonden onder leiding van kolonel Charles Andrianasoavina, die begin 2009 ook al bij een staatsgreep betrokken was. Toen hielp hij na weken van protesten tegen president Ravalomanana de destijds populaire Rajoelina aan de macht. Rajoelina beschuldigde de weinig geliefde Ravalomanana ervan zakelijke en politieke belangen te vermengen. Ook het plan om 1,3 miljoen hectare landbouwgrond te verkopen aan een Koreaans bedrijf stuitte op grote kritiek. Nadat de president Rajoelina ontslagen had als burgemeester van de hoofdstad dwong het leger hem tot aftreden.

Sindsdien leidt Rajoelina, nu 36 jaar oud, het land als zelfbenoemde ‘President van de Hoge Autoriteit van de Transitie’. Verscheidene pogingen van de Afrikaanse Unie en de regionale organisatie SADC om te bemiddelen tussen Rajoelina en Ravalomanana zijn de afgelopen anderhalf jaar gestrand. De twee kemphanen (en een aantal andere oud-presidenten) konden het niet eens worden over ministersposten in een eenheidskabinet dat nieuwe verkiezingen had moeten voorbereiden. Rajoelina staat in de regio diplomatiek volkomen geïsoleerd en heeft door de politieke impasse in eigen land veel van zijn populariteit verloren.

Het grondwetsreferendum van gisteren moest hem steviger in het zadel helpen. Het wetsvoorstel voorziet in een verlaging van de minimumleeftijd voor het presidentschap van 40 naar 35 jaar en geeft de transitieregering van Rajoelina de mogelijkheid om legaal aan de macht te blijven tot aan de eerstvolgende presidentsverkiezingen. Maar wanneer die precies zijn, ligt nog niet vast. Bronnen rond Rajoelina noemen mei 2011, maar de grillige leider heeft eerder aangekondigde verkiezingen al verscheidene keren uitgesteld.

Het referendum van gisteren werd door Rajoelina in de campagnes van de afgelopen weken gepresenteerd als een vertrouwensstem over zijn leiderschap en het begin van een oplossing voor de politieke crisis. Maar de legitimiteit die hij zocht is flinterdun. Uit de eerste resultaten blijkt weliswaar dat de wetswijziging met ongeveer tweederde meerderheid is aangenomen, maar doordat de grote oppositiepartijen het referendum boycotten, was de opkomst met ongeveer 33 procent laag.

Onder Rajoelina is de economie van Madagascar in een vrije val geraakt. De armoede is toegenomen en natuurorganisaties waarschuwen dat op grote schaal hout en zeldzame dieren het land zijn uitgesmokkeld. Volgens de opstandige officieren is het geduld van de Malagassiërs op. Vanmorgen verklaarden zij te verwachten dat andere regimenten zich spoedig bij hen zullen aansluiten.