Ierland blijft de hulp weigeren, en dat gaat irriteren

Ierland wil de hulp van de EU maar niet accepteren.

Het land is trots. Maar ook de wens om financieel onafhankelijk te blijven, speelt een belangrijke rol.

Europa staat klaar om Ierland geld te lenen. Het probleem is alleen dat Dublin dat niet wil. Dit werd gisteren duidelijk na een vergadering van alle 27 EU-ministers van Financiën in Brussel.

Dit dilemma, dat exact het omgekeerde is van het probleem met Griekenland dit voorjaar – de Grieken smeekten juist om leningen, maar de eurozone liet hen maanden bungelen – is voorlopig even ‘opgelost’: gisteren werd er een team van specialisten van Europese Commissie, Europese Centrale Bank en Internationaal Monetair Fonds naar Dublin gestuurd. Zij moeten de malaise binnen Ierse banken analyseren en berekenen hoeveel de herstructurering van deze banken gaat kosten. Dit is de opmaat voor het verstrekken van leningen aan Ierland, „mocht daarom gevraagd worden en mocht het nodig zijn”, bevestigde eurocommissaris Olli Rehn (Economische en Monetaire Zaken). De Belgische minister Didier Reynders noemde die vraag „onontkoombaar”.

Het gaat om een pakket leningen van IMF en eurolanden van 750 miljard euro, een vangnet dat deze zomer werd opgezet, plus bilaterale leningen uit Groot-Brittannië. De Britse financiële sector draagt medeverantwoordelijkheid voor het ontstaan van luchtbellen in Ierse banken én heeft het meest te verliezen als Ierland uitglijdt. Groot-Brittannië is geen euroland, maar wil volgens minister Jan Kees de Jager (Financien, CDA) „zeker meedenken”.

Het komt de eurolanden en Ierland goed uit om het team te sturen. De eurogroep kan financiële markten tonen dat zij greep heeft op de situatie. Ierland kan de aanvraag voor leningen nog even uitstellen zonder het verwijt te krijgen dat het „niet meewerkt” aan een Europese oplossing. De Ieren onderhandelen sinds vorige week over condities voor leningen. Bronnen melden dat zij de strenge condities uit Brussel en hoofdsteden willen afzwakken door het pakket vooral te gebruiken voor een „chirurgische ingreep” bij banken.

De ministers brachten dinsdag collectief de boodschap over dat ze het Ierse probleem van instortende banken willen en kunnen aanpakken. Afgelopen dagen verkochten investeerders Ierse staatsobligaties uit vrees voor waardevermindering, omdat de Duitse bondskanselier had gezegd dat de „financiële sector moet meebetalen” aan de crisis. Dit geldt echter pas vanaf 2013, als er een permanent crisismechanisme (vangnet) is met een zogenaamde ‘defaultprocedure’.

Maar toen dit was opgehelderd, was de turbulentie al overgeslagen naar eurolanden als Portugal, die plotseling ook rentes op staatsleningen zagen stijgen. Veel Ierse en Portugese schuld is (anders dan Italiaanse schuld) in handen van fondsen in andere eurolanden. Als Ierland onderuitgaat, worden vooral Britse en Duitse investeerders geraakt. Om dit ‘besmettingsgevaar’ te keren, adviseerde de ECB Ierland vorige week al om leningen te vragen. ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet is volgens een diplomaat „ontgoocheld” over de Ierse weigering. Gisteren presten de Duitse en Franse ministers hun Ierse collega ook om leningen te accepteren. Bij diverse landen wekte de Ierse minister gisteren irritatie nee te blijven zeggen. Dinsdag zei Klaus Regling, die de European Financial Stability Facility (EFSF) in Luxemburg beheert, dat hij „binnen enkele dagen geld kan leveren” als de Ieren erom vragen.

Anders dan de Grieken hebben de Ieren grote moeite zichzelf aan de ketting van ‘Brussel’ en Washington (IMF) te leggen. Trots speelt een rol, maar ook de wens financieel onafhankelijk te blijven. Eurolanden willen dat Ierland zijn belastingtarief voor bedrijven verhoogt; het lage tarief, dat bedrijven uit de hele EU naar Ierland zoog, is hen al jaren een doorn in het oog.

Alles is anders dan tijdens de Griekse crisis. Toen was er geen euro-reddingsmechanisme en vonden noordelijke landen als Duitsland dat Griekenland alleen als het écht niet anders kon, geld mocht lenen. Nu, zes maanden later, staat het pakket klaar en smeken zelfs de Duitsers Dublin bijna om leningen te accepteren voor het probleem nog groter wordt. Daarbij dachten velen zes maanden geleden dat het EFSF crises kon voorkomen, alleen al door te bestáán. Die illusie heeft intussen niemand meer. „Al doende leert men”, constateert de Franse minister Christine Lagarde.