'De mooiste koningin van het hele stel'

Wat hij mooi vindt aan Andy Warhols portret van Koningin Beatrix? Ondernemer Vincent van Zon, die het schilderij over twee weken in Amsterdam laat veilen, hoeft er niet lang over na te denken. „Het is een statig portret, dat is mooi. En de koningin kijkt heel subtiel. Warhol heeft dat benadrukt met dunne oranje lijntjes en zachtroze en blauwe kleurvlakken. Ze komt lief over, in dit schilderij. Het is echt de moeder des vaderlands.”

De koning van de pop-art portretteerde de koningin van Nederland in 1985, twee jaar voor zijn dood. Warhol werkte naar een foto, zoals hij dat bij portretten altijd deed. Beatrix hoort bij zijn serie koninginnen in functie, samen met Elisabeth van Groot-Brittannië, Ntombi LaTfwala van Swaziland en Margrethe van Denemarken. Beatrix was zijn favoriet, zei Andy Warhol: „Omdat ze er het beste uitziet van het hele stel.”

Met zijn Beatrix heeft Van Zon naar eigen zeggen een haat-liefdeverhouding. Hij kocht het in 2002 van Jane Holzer, een van de ‘superstars’ die Andy Warhol in de jaren zestig en zeventig omringden in zijn New Yorkse ateliers. „Ik bezocht haar in haar appartement aan de rand van Central Park”, vertelt Van Zon. „In de hal hing al een aantal Warhols, maar het grootste deel van haar collectie hing in de woonkamer. Ik herinner me vier portretten van haarzelf en een prachtige Elvis. Het was een soort particulier Warholmuseum. Queen Beatrix stond in Holzers kamer op een schildersezel. Holzer was bereid het werk aan mij te verkopen, omdat ik uit Nederland kwam en Warhol verzamelde. Maar ook omdat het portret een prominente plaats zou krijgen in de lobby van een suitehotel dat ik wilde vestigen in een monumentaal pand aan de Pieter de Hoochweg in Rotterdam.”

Dat hotel kwam er uiteindelijk niet. Van Zon had het gebouw al gekocht, de ontwerpen waren goedgekeurd en de vergunningen waren afgegeven, maar hij beëindigde het project toen hij hoorde dat tegenover het pand een daklozenopvang kwam.

Het Beatrix-portret was in de jaren daarna meestal op toernee: Van Zon gaf het vaak in bruikleen voor Warhol-tentoonstellingen. Het was bijvoorbeeld in 2007 te zien op het retrospectief in het Stedelijk Museum CS in Amsterdam. Sinds twee stond het weer bij Van Zon thuis. Iedere keer als hij ernaar keek, zag hij behalve de zachte Beatrix ook het afgeblazen suitehotel.

„Ik heb ongeveer veertig Warhols en ik heb nog nooit iets uit mijn collectie te koop aangeboden. Maar Christie’s had belangstelling voor dit werk. Vanwege mijn gemengde gevoelens heb ik toen maar besloten het te laten veilen.”

Als het verkocht wordt, hoopt Van Zon dat het in een museum of een openbaar gebouw terechtkomt. Want dat is toch de bedoeling van een staatsieportret. „De koningin moet gezien worden.”

Behalve een reeks zeefdrukken waarvan een oplage werd gedrukt, maakte Warhol van iedere vorstin twee zeefdrukken op doek. Die schilderde hijzelf of een assistent met de hand op en werden daarmee waardevolle unica.

Christie’s verwacht dat Beatrix tussen de 300.000 en 500.000 euro opbrengt. Volgens Arno Verkade van het veilinghuis valt het in prijs tussen portretten van bekende mensen en de talloze anonieme portretten die Warhol in opdracht maakte. Een portret van acteur Dennis Hopper bracht vorige week 800.000 dollar op, bij Christie’s in New York. De portretten uit de jaren zestig van beroemdheden als Marilyn Monroe en Jackie Onassis zijn vele malen duurder.

Gijsbert van der Wal