Nieuw schuldenmechanisme voor Europa nog geen oplossing

De beloften van Europa zullen de staatsobligaties van de landen uit de periferie van de eurozone er niet veiliger op maken. De leiders van de lidstaten van de Europese Unie hebben vorige week geprobeerd de markten te kalmeren door te stellen dat een nieuw mechanisme voor de sanering van staatsschulden niet ten koste zal gaan van bestaande beleggers. De verklaring is er in geslaagd een deel van de nervositeit weg te nemen. Maar het zal er voor de periferielanden niet makkelijker op worden hun schulden terug te dringen. En het nieuwe regime voor steunoperaties kan het leven er juist zwaarder op maken door de kosten voor toekomstige leningen te laten stijgen.

Het is geen wonder dat beleggers in euro-obligaties in paniek zijn geraakt. Politici begonnen openlijk over een eventuele sanering van staatsschulden te praten. De verklaring van 12 november van Duitsland, Frankrijk, Engeland, Spanje en Italië heeft echter duidelijk gemaakt dat het nieuwe regime uitsluitend van toepassing is op obligaties die worden uitgegeven nadat het nieuwe mechanisme in werking treedt, waarschijnlijk in 2013. Er werd ook geen melding gemaakt van de korting van bestaande schulden.

Dit heeft de markten enigszins tot bedaren gebracht. Maar de verklaring maakt het er niet waarschijnlijker op dat de periferielanden hun schuldenlast omlaag kunnen brengen. Neem Griekenland. Tegen het einde van 2014, als het huidige steunpakket van de EU en het Internationale Monetaire Fonds (IMF) zal zijn uitgewerkt, zal de Griekse schuldenlast nog steeds zo’n 140 procent van het bruto binnenlands product bedragen, aldus de meest recente voorspellingen van het IMF. Veel beleggers geloven dat de bestaande schulden toch nog gesaneerd zullen moeten worden.

Bovendien kan het nieuwe regime, ook al is het niet van toepassing op staatsobligaties uitgegeven vóór 2013, de zaken er voor ieder land met zwakke financiën moeilijker op maken. De introductie van een regime dat minder vriendelijk is voor crediteuren, kan de leenkosten doen stijgen. Een bankroet wordt dan waarschijnlijker.

Het is nog steeds niet duidelijk hoe het nieuwe mechanisme er uit zal komen te zien. Maar er duiken wel diverse ideeën op. Eén concept is toekomstige staatsobligaties te voorzien van ‘collectieve actie’. Crediteuren moeten dan saneringen aanvaarden die zijn goedgekeurd door de meerderheid. Het nieuwe regime kan ook bepalen dat het geld van iedere nieuwe reddingsoperatie voor gaat op bestaande schulden. Daardoor zou een tweeledige markt voor staatsobligaties ontstaan, en kan het duurder worden om nieuwe staatsobligaties uit te geven.

De leiders van de lidstaten van de EU kunnen op het allerlaatste moment hebben beseft dat hun plan kon mislukken om ‘moral hazard’ (de neiging om onverantwoordelijke risico’s te nemen) aan banden te leggen. Hoewel hun geruststellingen de angst voor een onmiddellijke crisis hebben weggenomen, kunnen de gevolgen eenvoudigweg zijn uitgesteld.

Neil Unmack

    • Neil Unmack