next denkt De macht in kaart gebracht

Toen ik in september aangesteld werd als hoofdredacteur, beloofde ik dat nrc.next meer tijd en geld zou gaan besteden aan onderzoeksjournalistiek. Vandaag is de dag dat we beginnen met het inlossen van die belofte.

Samen met Joris Luyendijk, bekend van zijn boek Het zijn net mensen, hebben wij een project opgezet onder de naam ‘Hoe Den Haag Werkt’. Het doel: laten zien hoe de macht in Nederland wordt uitgeoefend – niet alleen aan de voorkant, maar ook aan de achterkant.

Het idee werd geboren in augustus, toen Joris vertelde dat hij op uitnodiging van de Haagse sociëteit Nieuwspoort een maand lang toegang kreeg tot alle wandelgangen op en rond het Binnenhof, met als verzoek: schrijf er een lezing over. Die lezing verschijnt vandaag als boek onder de titel Je hebt het niet van mij, maar – Een maand aan het Binnenhof.

En zoals het dan vaak gaat met boeken: er worden wat recensies geschreven, er volgen wat interviews, soms een tegengeluid – en dat was het dan. Maar wij dachten: nrc.next moet hier ook echt iets mee gaan doen.

Dus hebben twee van onze redacteuren – researcher Wilmer Heck en datajournalist Thalia Verkade – hun dagelijkse werk gestaakt om samen met Joris een onderzoeksteam te vormen. Drie maanden lang – en nog steeds – hebben zij gewerkt aan het in kaart brengen van de mechanismen, netwerken en verbanden die Joris op het Binnenhof in werking zag.

Eén ding werd daarbij al snel duidelijk: de anatomie van de macht in Nederland is uitzonderlijk intransparant. Er wordt al jaren gesproken over de ‘kloof’ tussen burger en politiek, maar zelden werd ons zo duidelijk wat daar nu precies mee werd bedoeld als toen wij die anatomie zelf probeerden te ontrafelen.

Stemgedrag van Kamerleden is niet of nauwelijks te raadplegen. Lobbyisten worden niet verplicht geregistreerd. Zelfs het achterhalen van wie er lid is van sociëteit Nieuwspoort bleek niet vanzelfsprekend.

Normaal gesproken blijft dat dus uit de krant – immers, je kunt als journalist moeilijk opschrijven dat je iets niet weet. Maar ook dát besloten wij op te schrijven. Omdat ook dat kennelijk is ‘hoe Den Haag werkt’.

De artikelen die eruit volgden zijn dan ook een journalistiek experiment. Geen verheven vingertje naar andere media, maar een oprechte poging de fameuze ‘kaasstolp’ eens op een andere manier te lichten.

Rob Wijnberg

hoofdredacteur nrc.next

Twitter: @robwijnberg

Volg het project via nrcnext.nl/nextfiles