Museumprijs voor niks

Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam is de winnaar van de Bankgiro Loterij Museumprijs 2010, groot 100.000 euro. Dat is een felicitatie waard, want de concurrentie was stevig. Een vakjury had naast Boijmans twee musea voorgedragen die de prijs net zo goed verdienden: het Stedelijk Museum Schiedam en Museum de Fundatie, actief op twee locaties in Overijssel.

De pretentie van de Museumprijs is, met een verwijzing naar het jaarlijkse prijzengala in Hollywood, ‘de Oscar van de kunstwereld’ te zijn. Dat is een vergissing. De Oscars worden sinds 1929 toegekend via de stemmen van de vakgenoten die aangesloten zijn bij de American Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Voor de Museumprijs kan iedereen stemmen die in staat is om een sms’je te sturen, of bij machte is om de website te vinden en het stemformulier in te vullen.

De maatstaf voor de Museumprijs was dit jaar de mate van publieksgerichtheid van de musea. Boijmans werd voorgedragen omdat het met zijn openingen een uiteenlopend publiek het museum binnenbrengt. De Fundatie om zijn pientere gebruik van afwisselende media en Schiedam om de inventieve publieksbegeleiding.

Vervolgens moest het publiek verleid worden zich uit te spreken: meeste stemmen gelden. De voorgedragen musea gingen aan de slag. Ze hadden spraakmakende acties op gang kunnen brengen om een gooi te doen naar alle voorpagina’s. Ze hadden performances kunnen organiseren die door iedereen meegemaakt moesten worden. Ze hadden niet te missen aandacht kunnen schenken aan het mooiste stuk van de eigen verzameling. Van alles, als het maar potentiële stemmers enthousiast maakte voor waar het museum voor staat.

Maar deze strijd ging niet om wie het beste zijn museum over het voetlicht brengt, daar hadden ze het even niet over. In hun strijd om de poet binnen te halen, durfden de museumdirecties niet te rekenen op de kracht van de kunst. Ze kozen voor grof geschut. Ze verzekerden zich van de inzet van bekende Nederlanders. Ze stuurden bewegende kettingbrieven via internet. Ze ontfutselden het sinterklaaspubliek hun stem in ruil voor snoep. Ze bedelden om stem-sms’jes via de scoreborden van voetbalwedstrijden. Hypocriet spreken de musea nu van de „potentiële nieuwe bezoekers” die ze zouden hebben geïnteresseerd. Zedig hebben ze het over de „nieuwe doelgroepen’’ die ze aanboorden. De Museumprijs 2010 is fijn voor Boijmans, maar hij markeert een trap in de buik van de kunst. Die gaat ten onder als zelfs de musea er niet meer in geloven.