Kindjes, let ff goed op

Kinderen die een goede kleuterjuf hebben, verdienen later een beter salaris, blijkt uit Amerikaans onderzoek.

Maar of de juf ook bijdraagt aan een goede persoonlijke ontwikkeling, is de vraag.

Ouders: opgelet. Zorg ervoor dat je zoon of dochter bij een ervaren kleuterjuf in de klas komt. Want dat verhoogt het salaris dat je kind later gaat verdienen. Wie bij een kleuterjuf in de klas zat met meer dan tien jaar werkervaring, strijkt op zijn 27ste ruim duizend dollar per jaar meer op dan iemand die bij een onervaren juf leerde plakken en knippen.

Kleuters die bovendien goed scoren op reken- en taaltesten wonen later vaker in een koophuis en sparen beter voor hun pensioen. Dat blijkt uit onderzoek van het Amerikaanse National Bureau of Economic Research. De studie is uitgevoerd door onder meer een aantal economen van Harvard University.

De onderzoekers volgden vanaf 1985 ruim 11.000 Amerikaanse jongeren van hun kleuterschool tot hun 27ste. „Uit onze studie blijkt dat vooral de indirecte effecten van reken- en taallessen aan kleuters van belang zijn voor het latere carrièresucces”, zegt Danny Yagan, een van de economen van het onderzoeksteam en verbonden aan Harvard. „Als er op een kleuterschool veel aandacht is voor rekenen en taal, betekent dat dat kleuters indirect algemene vaardigheden ontwikkelen zoals discipline en geconcentreerd werken.”

Juist die vaardigheden komen tijdens de latere carrière van pas, minder dan de reken- en taalkennis op zich, zegt hij. „Voor hun latere loopbaan is het dus vooral belangrijk dat kleuters niet-cognitieve vaardigheden krijgen aangeleerd, zoals een positieve werkhouding, motivatie, de wil om te leren en de kunst van het samenwerken.”

Eerder dit jaar kwam de Onderwijsraad (een formeel adviesorgaan van de Nederlandse regering) met het advies om de onderwijskwaliteit aan peuters en kleuters te verbeteren. De kinderen hebben belang bij een breed onderwijsaanbod, zegt voorzitter Fons van Wieringen. „Daarbij gaat het om cognitieve kennis als taalvaardigheid, maar ook om zaken als bewegen, tekenen en muziek maken.”

De Onderwijsraad pleit voor doelgericht stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen, zegt Van Wieringen, die naast zijn voorzitterschap van de Onderwijsraad hoogleraar onderwijskunde is aan de Universiteit van Amsterdam. „Wij pleiten vooral voor een beter aanbod aan driejarigen. Ruim 90 procent van hen gaat momenteel naar een bepaalde vorm van opvang. Maar het personeel daar is over het algemeen niet goed toegerust om kinderen kennis en kunde bij te brengen. Men is vooral gericht op verzorging.”

Dat is jammer, vindt Van Wieringen, want jonge kinderen zijn enorm leergierig en vatbaar voor nieuwe kennis en vaardigheden. „Die leergierigheid moet je voeden en stimuleren. Het is goed om jonge kinderen uit te dagen en te prikkelen. Het is nuttiger om bij wijze van spreken 3.000 euro te investeren in het onderwijs aan een driejarige peuter dan in een cursus voor een dertigjarige volwassene. De effecten van het onderwijs aan de peuter zie je terug in zijn hele verdere schoolloopbaan en carrière.”

Maar er is meer in het leven dan alleen economisch nuttig zijn, zegt Grahame Lock, hoogleraar filosofie in Oxford, Leiden en Nijmegen en publicist op het gebied van onderwijs. Het getuigt van een beperkte kijk als je de opbrengst van onderwijs alleen afmeet aan het carrièresucces later, zegt hij. Onderwijs wordt steeds meer gezien als een middel om economisch nuttige werknemers op te leiden, zegt hij. „Niet om mensen persoonlijk te ontwikkelen.”

Volgens Lock zie je de economisering goed terug bij het onderwijs in een vreemde taal. „Dat is tegenwoordig vrijwel uitsluitend gericht op het leren gebruiken van die taal. Op praktisch nut dus.” Niet onbelangrijk maar wel eenzijdig, vindt de hoogleraar. „Want taal heeft, naast praktisch nut, ook een esthetische kant. Dan gaat het om de poëtische kwaliteit van taal. Een kind dat die kant leert waarderen, wordt een rijker mens. Aandacht voor poëzie en literatuur heeft wellicht geen economisch nut, maar het is wel van belang voor de persoonlijke ontwikkeling.”

Lock is somber over de kans dat een bredere onderwijsvisie op korte termijn in de praktijk zal worden gebracht. „De trend is precies de andere kant op”, zegt de hoogleraar. „Alles draait om economisch nut. Het is een teken van deze tijd dat iemand die werkloos is zich ook als mens vaak nutteloos voelt. Hij heeft immers geen economische waarde. Die redenering is ridicuul. Je waarde als mens kan toch niet worden bepaald door de vraag of je wel of geen een bijdrage levert aan het bruto nationaal product?”

Lees het rapport van het Amerikaanse National Bureau of Economic Research via: www.nber.org/papers/w16381