De hypermacht provincialiseert

New York. Sarah Palin, ex-gouverneur van Alaska en twee jaar geleden kandidaat voor het vicepresidentschap, is terug op het politieke toneel. Eigenlijk is ze niet weggeweest, maar nu is ze er, markanter dan ooit. Ze heeft haar eigen programma op de kabeltelevisie, Sarah Palin’s Alaska, waarin ze haar eigen visie op alles ten beste geeft – haar liefde voor de natuur, haar moederschap, haar godsdienstig conservatisme. Ze is fel tegen abortus, ze schiet een geweer af, ze kijkt vertederd naar een grote bruine beer die in een rivier zwemt en intussen is ze vrijwel voortdurend aan het woord.

Bij haar geestverwanten gaat het erin als koek. Volgens een columnist van The New York Times, Matt Bai, is dit voor een politicus de nieuwste manier om zich populair te maken. Het is niet uitgesloten dat ze zich in 2012 kandidaat zal stellen voor het presidentschap.

De afgelopen verkiezingen hebben aangetoond dat een groot deel van de Amerikaanse kiezers op hol is geslagen. Kritiek op de Democraten is binnen een jaar veranderd in haat. Dat is niet alleen het resultaat van de rechts-Republikeinse propaganda. Om succes te hebben, moet ook de meest wraaklustige campagne een grond van waarheid hebben.

In dit geval begint het erop te lijken dat de president zelf een van de voornaamste oorzaken is. Twee jaar geleden heeft hij zich aangediend als de verlosser, de staatsman die Change! beloofde, bevrijding uit de steeg waarin George W. Bush de natie had gebracht. Yes, we can!

Vervolgens heeft Obama een reeks prachtige redevoeringen gehouden. Telkens weer zag je de jonge staatsman kwiek het trapje naar het spreekgestoelte oprennen en wat hij zei klonk als een klok. Ja, hij heeft de gezondheidszorg hervormd, maar de economische crisis is gebleven, de werkloosheid nadert de 10 procent, de oorlogen in Irak en Afghanistan duren voort en de staatsschuld loopt op. Het is geen wonder dat steeds meer Amerikanen hun president nu zien als een begaafde praatjesmaker. Het eerste doel van de Republikeinen is nu om te verhinderen dat hij in 2012 wordt herkozen.

Intussen willen ze hoorzittingen houden die opheldering moeten geven over de uitgaven van de regering. Ze willen de big government bestrijden. Hoog op hun verlanglijst staat voortzetting van de door Bush ingestelde belastingverlagingen die aan het einde van dit jaar aflopen. Obama begint er iets voor te voelen, maar hij wil de zeer rijken daarvan uitsluiten. Het gevecht daarover zal de komende maand Washington bezighouden.

In kringen van leidende Republikeinen wordt op het ogenblik weinig nagedacht over de grote vraagstukken van de buitenlandse politiek en, het moet gezegd worden, ook bij de Democraten ontbreekt de animo. De campagne, de uitslag van de verkiezingen en het debat dat er nu in eerste instantie op is gevolgd, wekken de indruk dat Amerika provincialiseert. Het ontbreekt niet aan waarschuwingen uit intellectuele kringen, maar wat dit aangaat is de toestand niet veel anders dan bij ons. John en Sarah willen door de hoge heren worden erkend, net als Henk en Ingrid. Wat die intellectuelen ervan denken, moeten ze zelf weten.

Toch – je durft het in deze tijd bijna niet meer te zeggen – is die elite ook niet helemaal zonder belang. „De komenden decennia zullen de Amerikaanse staatslieden moeten erkennen dat in de internationale machtsverhoudingen grote verschuivingen gaande zijn, en dat het noodzakelijk zal zijn om deze veranderingen te ‘leiden’, zodat de relatieve erosie van de Amerikaanse positie in de wereld geleidelijk en zonder schokken verloopt. Laten we hopen dat het niet versneld wordt door een beleid dat op korte termijn voordeel kan brengen, maar op den duur nadelig is.” Dit schreef de historicus Paul Kennedy in 1987 in zijn The Rise and Fall of the Great Powers.

De kern van zijn theorie is imperial overstrech, de neiging van grote mogendheden om zich in hun buitenlandse verplichtingen geleidelijk te overspannen, waarmee ze op den duur hun eigen ondergang bewerkstelligen. Zo is het met Nederland na de Gouden Eeuw gebeurd, zo is het Britse imperium in verval geraakt. Voltrekt dit lot zich nu aan hypermacht Amerika?

Het juist verschenen nummer van Foreign Affairs is gewijd aan The World Ahead. In achttien essays beschrijven specialisten wat de hypermacht te wachten staat. Amerikaanse spilzucht en Amerikaanse macht, de gevolgen van fiscale onverantwoordelijkheid is de titel van de bijdrage van Roger Altman en Richard Haass. William Pfaff neemt de defensie onder de loep. Meer dan duizend militaire bases in het buitenland, waarvan de meeste een contraproductief effect hebben.

Zouden dat geen belangrijke punten moeten zijn in een verkiezingsstrijd? Wie het op het ogenblik probeert, gaat ten onder in de daverende woede van de partijenstrijd. De hypermacht is op het ogenblik bezig om zichzelf te provincialiseren.