Zorg om budget helpt Berlusconi

In Italië dreigt een financieel debacle, net als in Griekenland, Ierland, Spanje en Portugal. Dat kan desastreuze gevolgen hebben voor alle andere EU-landen.

De val van premier Silvio Berlusconi lijkt onvermijdelijk. Maar angst voor een financiële crisis weerhoudt Italiaanse politici ervan om nu onmiddellijk de stekker eruit te trekken. Eerst moet de begroting worden aangenomen, anders kan het land met de grootste staatsschuld van de EU onder vuur komen te liggen van de financiële markten.

Nu een bondgenoot van Berlusconi uit het kabinet is gestapt, zou de onzekerheid over de overheidsfinanciën kunnen toenemen. Dat kan Italië tot een logisch nieuw doelwit maken. Het land worstelt met een staatsschuld van ruim 120 procent van het bruto nationaal inkomen. Griekenland en Ierland betalen al een hoge rente op hun staatsschuld omdat wordt getwijfeld aan hun plannen en mogelijkheden voor bezuinigingen. Ook Portugal en Spanje staan onder druk. Uitbreiding van de crisis naar Italië zou de hele eurozone nog meer problemen brengen dan zij nu al heeft.

Dat Italië tot nu toe buiten schot is gebleven, is mede te danken aan het stringente begrotingsbeleid van minister van Financiën Giulio Tremonti. En aan het feit dat hij nauwelijks geld in de banken heeft hoeven pompen. Die bleken minder kwetsbaar doordat ze zich minder hebben ingelaten met ingewikkelde financiële producten. Een regeringscrisis zal Tremonti’s greep op de overheidsfinanciën echter verzwakken, wat het vertrouwen in de financiële toestand kan schaden. Italië hoopt voor het einde van het jaar een aantal staatsleningen te herplaatsen.

De politieke situatie in Italië is gespannen nadat de bewindslieden van de partij Toekomst en Vrijheid (FLI) gistermiddag hadden gedaan wat hun leider Gianfranco Fini eerder al had aangekondigd. Ze stapten uit de regering, omdat Berlusconi geen gehoor heeft gegeven aan Fini’s oproep voor een nieuwe centrum-rechtse coalitie met een nieuw programma.

De Italiaanse media omschrijven de situatie als een „pré-crisis”. President Napolitano, die vanmiddag met politieke consultatie begint, heeft Fini en Berlusconi op het hart gedrukt zich te realiseren dat de val van de regering schadelijk kan zijn voor Italië als niet eerst een degelijke begroting wordt aangenomen die Europa en de financiële markten geruststelt. De begrotingsbehandeling in het parlement duurt naar verwachting tot half december. Berlusconi en zijn trouwe bondgenoot van de Lega Nord, Umberto Bossi, willen dat Berlusconi in het parlement het vertrouwen krijgt en premier blijft, óf dat er nieuwe verkiezingen komen. Diverse oppositiepolitici en ook Fini hopen dat Napolitano na de val van Berlusconi een zakenkabinet samenstelt dat de kieswet wijzigt. De huidige kieswet bevoordeelt de grote partijen als die van Berlusconi.

Berlusconi voelt niets voor een kieswetswijziging. De 74-jarige premier, die de politiek al zestien jaar domineert, dicht zichzelf opnieuw goede kansen toe om te winnen.