Zoetermeer krijgt Avatarbos

Zoetermeer krijgt een bos geïnspireerd door de Amerikaanse animatiefilm ‘Avatar’. „De jeugd is een lastige doelgroep voor de natuur. De film kan een ingang zijn.”

Benthuizen/Zoetermeer 15-11-2010 Braak liggend stuk grond waar het Avatar bos moet komen. Het geheel wordt 10 hectare en bestaat vooralsnog uit een stuk braak liggende grond en een gedeelte aangeplant bos. Foto Floren van Olden

De natuur in de digitale fantasyfilm Avatar is zo mooi dat velen er wel met vakantie naar toe zouden willen. Sommigen zouden er wel willen wonen. In zo’n gigantische thuisboom – Kelutral in het Na’vi, de taal van de bewoners – is voor iedereen wel een holletje te vinden, de bomen zijn nog veel groter en ouder dan de beroemde sequoia uit Californië. Maar de thuisboom of home tree, zoals de boom ook in het Nederlands bekend staat, groeit alleen op Pandora, niet alleen een andere planeet dan de aarde maar ook nog eens een fictieve planeet, in de bioscoop weliswaar in 3D te zien maar desondanks nog steeds virtueel. Je kunt er niet naartoe reizen. Of toch?

In april wordt in het toekomstige Bentwoud bij Zoetermeer, nu nog een weiland naast een woonwijk, begonnen met het planten van een ‘Avatarbos’. Morgen worden in twee andere bossen in de Randstad, het Diemerbos en het Venneperhout, door jongeren al ‘gewone’ bomen geplant, betaald door James Cameron uit de opbrengst van de film uit 2009, die nu ongeveer 2,7 miljard dollar bedraagt. Cameron besteedt in veel landen een deel van de opbrengst van zijn film, die een ecologische boodschap uitdraagt, aan het maken van nieuw bos. „Zo kunnen we de wereld redden van onszelf”, meent de regisseur in een promotiefilmpje.

Alleen in Nederland komt een bos dat ook visueel met de film te maken heeft. „Maar er komt geen groot scherm tussen de bomen te staan”, zegt Ad Eijkemans, directeur marketing van Fox Home Entertainment, de filmmaatschappij van Avatar. „Het gaat erom de sfeer en de stijl van de film met natuur over te brengen. De jeugd is een lastige doelgroep voor de natuur. De film kan een ingang zijn.”

Het Avatarbos is een idee van Thomas van Slobbe, directeur van de Nederlandse stichting wAarde, die door 20th Century Fox benaderd was voor het realiseren van Camerons bomenproject. Van Slobbe bedacht al eerder nieuwe manieren om mensen en vooral jongeren bij de natuur te betrekken, zoals het smulbos, een bos waarin veel eetbare planten staan, en de groene hangplek en hij dacht ook nu verder. Het Avatarbos kwam voort uit zijn interesse in de manier waarop virtual reality de werkelijkheid beïnvloedt. „Natuurbeleving creëert het draagvlak voor natuurbeleid”, zegt Van Slobbe in het kantoor van de stichting wAarde in Beek, een dorp bij Nijmegen. Uit het linkerraam zie je Nederland, uit het rechter Duitsland. „Wat gebeurt er als de natuur niet meer beleefd wordt? Veel jongeren komen nauwelijks meer in aanraking met natuur. Ze fietsen er niet meer door naar school. Ze hebben er geen band meer mee. Maar in games en films beleven ze de natuur wel. Spelers gaan in een computerspel als World of Warcraft of Second Life aan het strand zitten om even tot rust te komen.”

In het Avatarbos moeten jongeren kunnen zien dat de actuele werkelijkheid net zo mooi, spannend en rustgevend kan zijn als de virtuele die James Cameron in Avatar creëerde. Het bos moet volgens Van Slobbe geen pretpark worden. Het Avatarbos staat niet in de Efteling. „De sfeer van de film wordt benaderd met verantwoorde Nederlandse natuur, met inheemse bomen die goed in het landschap passen.” Er zullen in het Bentwoud dus geen gigantische kelutrals verrijzen, Pandora wordt hier nagevolgd met wilgen, lindes en beuken. Het bos, dat tussen de twee en tien hectare groot kan worden, moet volgens Van Slobbe wilder zijn dan een gewoon park, maar toegankelijker dan echte natuur. Het zal er ruig zijn maar wel met allerlei zwerfpaadjes en open plekken.

Hoe het Avatarbos er precies uit gaat zien is nog niet bekend omdat Van Slobbe ook bij het ontwerpen van het bos jongeren wil betrekken.

Het Diemerbos en het Venneperhout worden geen Avatarbossen. Maar er komt in elk wel een soort home tree. In het Diemerbos worden wilgen geplant die met elkaar zullen vergroeien, vertelt Robert Graat van Staatsbosbeheer, dat de grond beschikbaar stelt. „In het Venneperhout worden bomen en struiken geplant rondom de ‘500 el boom’, een boom die lang de enige boom in de wijde omtrek was. Vroeger zaten er landarbeiders onder tijdens het middageten. Rondom die boom komen nu meer planten en struiken zodat het een droomplek wordt als in Avatar, een plek om te mijmeren.”

Er komen volgens Graat geen bordjes bij de bomen om wandelaars erop te wijzen dat ze bij een Avatarboom of in een Avatarbos staan. „Het verhaal erachter zal vanzelf worden rondverteld.”

„Wees krijgers voor de aarde”, zegt Cameron in een filmpje op de website van Avatar. Zelf richtte hij The Avatar Home Tree Initiative op. In samenwerking met het Earth Day Network is het streven om op 22 april – Earth Day – 2011 wereldwijd een miljoen bomen te hebben geplant. In Nederland kun je een certificaat kopen via de al langer bestaande actie ‘Plant je voort’ van stichting wAarde, dat dit jaar gewijd is aan Avatar. Een certificaat voor het planten van een boom kost tien euro. Via ‘Plant je voort’ zijn in Nederland al 88.000 bomen geplant.

In het Avatarbos in het Bentwoud is ook nog een kunstwerk gepland. Cornelia Bruinwoud stelt een klein boompje voor dat staat in een kring van spiegels waarin bomen uit het Poolse Bialowieza, het laatste Europese oerbos, zijn geëtst. Aan deze oude reuzen kan het nieuwe boompje zich spiegelen. De naam van het kunstwerk is De droom van de boom.

Zie ook waarde.nl, avatarmovie.com/hometree en de site earthday.org