'Spontane, goedgeklede, dynamische' wapenbaron in VS

Suspected Russian arms dealer Viktor Bout waits in a holding cell after arriving at a courthouse in Bangkok in this February 16, 2010 file photo. Bout was flown out of Thailand on a charter flight to the United States on November 16, 2010, an airport official said, following the government's decision to extradite him. REUTERS/Sukree Sukplang/Files (THAILAND - Tags: POLITICS CRIME LAW) REUTERS

Rusland siddert, Amerika haalt opgelucht adem, soldaten in smerige oorlogen over de hele wereld kunnen vandaag peinzend naar hun wapen kijken. Victor Bout, de koning der beruchte wapenhandelaars overal ter wereld, is vanmorgen door de Thaise autoriteiten in Bangkok op een gecharterde Gulfstream-jet naar de Verenigde Staten gezet.

Daar wacht hem een proces, waarin hij zich moet verantwoorden voor beschuldigingen van terreur en steun aan terroristische bewegingen, met name de rebellen van de FARC in Colombia.

Het is maar een van de aanklachten tegen de 43-jarige voormalige luchtmachtofficier van het Sovjetleger, bijgenaamd de Koopman van de Dood. Hij zou in zo’n beetje alle brandhaarden in de wereld van de afgelopen twintig jaar wapens hebben geleverd, van burgeroorlogen in Rwanda en Sierra Leone tot de oorlog in Afghanistan en Irak. Hij zou er schatrijk mee zijn geworden. Bouts nationaliteit is onbekend. Hij is naar eigen zeggen opgegroeid in Tadzjikistan, maar anderen zeggen dat hij een Rus is.

Hoe dan ook, Bout had een te groot wapenimperium om onopgemerkt te blijven. Hij beschikte over de grootste particuliere vloot Antonov-vrachtvliegtuigen ter wereld en betrok zijn wapens van corrupte ambtenaren overal in de voormalige Sovjet-Unie.

In 2006 bracht Hollywood de film Lord of War uit, gebaseerd op het leven van Bout. We zien Nicolas Cage in een kapotgeschoten decor. Een voice-over zegt: „Er zijn op de hele wereld 550 miljoen wapens, één voor elke twaalf mensen. De vraag is: hoe bewapenen we de andere elf?”

Bout werd in 2008 tijdens een undercoveractie van de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst (DEA) opgepakt in een viersterrenhotel in Bangkok. Agenten van de DEA deden zich voor als leden van de Colombiaanse FARC-beweging en zeiden voor miljoenen wapens van hem te willen kopen. Sindsdien is Bout een blok aan het been van Thailand. De VS vroegen Thailand om zijn uitlevering. De afgelopen maanden was hij in Bangkok onderwerp van een zenuwslopend proces. Bout, inmiddels sterk vermagerd, leek de ene keer dichtbij de vrijheid te zijn en de andere keer voor altijd in een Thaise cel te zullen zitten.

Thailand wilde zowel bondgenoot Amerika als zijn nieuwe partner in de regio Rusland niet voor het hoofd stoten. Dat bleek in het proces tegen Bout in Bangkok. In augustus 2009 oordeelde de rechtbank dat hij niet moest worden uitgeleverd – Thailand leverde geen „politieke” gevangenen uit, aldus de rechter. Een jaar later oordeelde het Hof van Beroep echter dat Bout toch moest worden uitgezet.

Bout heeft de aanklachten altijd ontkend. Hij zegt een eenvoudige zakenman te zijn die een vermogen heeft verdiend met een transportbedrijf. Op zijn site (victorbout.com) staat dat hij „een dynamische, charismatische, spontane, goedgeklede, welbespraakte, zeer energieke persoon is [...] Hij is een geboren verkoper met een ontembare liefde voor vliegen en een eeuwige zucht om te slagen.”

Bouts uitlevering heeft de Russisch-Amerikaanse relatie op scherp gezet, juist nu de VS en Rusland toenadering zoeken – president Obama streeft naar verbetering van de betrekkingen. Het Kremlin noemde uitlevering eerder „onwettig” en herhaalde die kwalificatie vanochtend. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zei eerder dat de Amerikaanse „bombarie” de „reset-poging” zou schaden.

Volgens de Amerikaanse onderzoeker Douglas Farah en journalist Stephen Braun is Rusland vooral geïrriteerd omdat het Kremlin bij het komende proces in de VS tegen Bout ernstig in verlegenheid kan worden gebracht. Farah en Braun, die jarenlang onderzoek deden naar Bout, zeggen dat hij bescherming heeft gehad van de hoogste kringen in Moskou.

Chris Hensen