Met Club Med naar zonnig Californië

Het is lid van een monetaire unie, ligt aan de rand van de zee, heeft een enorm begrotingstekort en betaalt steeds meer rente op zijn schulden. Ierland? Nee. Griekenland? Portugal? Ook niet. Het is Californië. De Amerikaanse deelstaat leende gisteren 4 miljard dollar (bijna 3 miljard euro) op de kapitaalmarkt, als eerste poging om het begrotingstekort van maar liefst 25 miljard te dichten dat de eerstvolgende anderhalf jaar wordt voorzien. De staat Californië betaalt zijn beleggers terug met nog te ontvangen belastingen

De Californische overheid leent dat geld op de zogenoemde municipal bond market, waar andere Amerikaanse deelstaten, steden en nutsbedrijven zichzelf financieren, los van de federale overheid. Geen klein bier, die markt. Het gaat in totaal om 2.800 miljard dollar aan uitstaande leningen – zeg maar een kleine zeven maal de totale Griekse staatsschuld.

Bij Amerikaanse burgers zijn muni’s bijzonder populair: de rente op de meeste leningen mag belastingvrij worden geïnd. Wanbetaling komt zelden voor. De Grote Depressie van de jaren dertig, toen 30 procent van deze leningen niet werd afgelost, was de laatste keer dat de markt zich onbetrouwbaar toonde.

Hoe zit dat met de Grote Recessie, zoals de huidige economische tegenspoed in de VS al wordt genoemd? De kredietbeoordelaar Fitch liet afgelopen vrijdag weten dat het aantal afwaarderingen van de kredietwaardigheid van staten en steden het aantal opwaarderingen voor het zevende achtereenvolgende kwartaal overtreft. De waarde van credit default swaps, verzekeringen tegen wanbetaling, op Californische staatsschuld met een looptijd van tien jaar spoten omhoog tijdens de kredietcrisis, en zijn sindsdien niet meer naar beneden gekomen.

Met de aandacht van de internationale beleggersgemeenschap volledig gericht op het Europese schuldprobleem, vliegt de Amerikaanse schuldkwestie voorlopig veilig onder de radar. Maar hoe lang nog? Dit weekeinde werd een gezamenlijk plan van een groep Republikeinse en Democratische afgevaardigden om het nationale begrotingstekort op termijn in evenwicht te krijgen, door beide partijen weggehoond. Dat tekort bedraagt dit jaar tegen de 10 procent van het bruto binnenlands product. Het gemiddelde van de eurozone is een derde lager. De Amerikaanse denktank Brookings Institution heeft berekend dat de staatsschuld per Amerikaanse inwoner in 2015 de op één na hoogste ter wereld zal zijn. Dat is na Japan, maar vóór Europese brekebenen als Italië, België, Ierland en de zogenoemde ‘Club Med’-landen als Griekenland en Portugal die nu in het brandpunt van de belangstelling staan.

Nu komt Amerika er al een tijd mee weg, maar eens volgt de afrekening. Alan Greenspan, de voormalige president van de Amerikaanse centrale bank, waarschuwde afgelopen weekeinde nog voor een crisis op de Amerikaanse obligatiemarkt als de VS hun begrotingstekort niet snel intomen. „We moeten dit probleem oplossen, voor het zich aan ons opdringt.”

In de eurozone worden aan de rafelrand de eerste draadjes weggetrokken die het weefsel uiteindelijk uiteen dreigen te doen vallen. Voor Amerika kan dat heel goed zijn pendant krijgen in de plaatselijke, municipal obligatiemarkt. En dan te beginnen bij de staten die opgeteld het grootste pensioentekort, de hoogste werkloosheid en de diepste huizencrisis hebben: Californië, Arizona, Michigan, Nevada, Illinois. En Florida, dat het allerslechtst scoort. Het zal toeval zijn, maar in deze aan de oceaan gelegen staat bevindt zich de enige Amerikaanse vestiging van Club Med.

Maarten Schinkel