Eigenwijsheid als faalfactor bij ict-project politie

De politie gaf al ruim 42 miljoen euro uit aan een problematisch ict-project. Experts noemen het te complex, en beschuldigen ook eigenwijze korpsen.

Opnieuw een onderzoek. Dat is de voorlopige oplossing van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) voor de vastlopende computerdiensten van de Nederlandse politie, zo vertelde hij de Kamer gisteren. De Algemene Rekenkamer mag zijn tanden zetten in een hoofdpijndossier dat veel lijkt op eerdere ict-drama’s bij aan de overheid verbonden instellingen.

De 26 korpsen van de Nederlandse politie maken sinds eind vorig jaar gebruik van een centraal informatiesysteem om alle bekeuringen, arrestaties en observaties bij te houden. Deze Basisvoorziening Handhaving (BVH) zou de opsporing moeten vereenvoudigen, maar de agenten kampen met trage computers en storingen, en ze klagen over te veel administratie. Daarnaast is er weinig aandacht besteed aan opleiding en training met het nieuwe systeem.

De korpsleiding negeerde in 2008 al een negatief rapport over het project. Organisatie- en informaticadeskundigen zien hierin de bevestiging dat het gehannes met de automatisering bij de politie een politieke oorzaak heeft, en geen technische. Saillant detail: Opstelten was zelf in die tijd korpsbeheerder.

Advocaat Patrick Wit, bij kantoor Kennedy van der Laan gespecialiseerd in ict-zaken, noemt korpsen die vasthouden aan hun eigen werkwijze als oorzaak van de problemen. „Er is te veel naijver. Niemand wilde de eigen werkwijze opgeven en andere software gaan gebruiken.” Wit werkte in de jaren negentig als consultant bij de politie. Volgens hem hangt er een lappendeken van oude systemen onder de nieuwe BVH. Dat doet denken aan ict-missers bij uitkeringsinstantie UWV en de Belastingdienst.

Chris Verhoef, hoogleraar informatiesystemen aan de Universiteit van Amsterdam, stelt bij de politie een „explosief mengsel” vast. „Te strenge deadlines en veranderingen die zo omvangrijk zijn dat overzicht ontbreekt. Er moet aanbesteed worden volgens de Europese regels. Je selecteert dan op prijs en krijgt de mindere goden om het project uit te voeren.”

Volgens vstPN, een samenwerkingsverband voor de politieautomatisering, kostte het nieuwe systeem tot nu toe 42,5 miljoen euro, exclusief training. Aannemelijk is dat er nog flink geld bij moet om de problemen op te lossen.

Nieuwe mensen de leiding in handen geven heeft volgens Verhoef geen zin: „Dit zijn typisch van die projecten waaraan geen eer te behalen valt.” Hij vindt dat automatisering in „kleine stapjes” moet. Te grote projecten duren te lang; voordat ze klaar zijn, zijn de regels vaak al weer gewijzigd.

Ook Tobias Kuipers, technisch directeur van de Software Improvement Group, struikelde over de omvang van het politieproject. Uit onderzoek dat hij in 2008 begeleidde, kwam de conclusie: te veel deelprojecten, te weinig overzicht. „Met grote projecten ontbreekt het vaak aan kennis” zegt Kuipers.

Volgens directeur Sylvia Roelofs van branchevereniging ICT Office moet de overheid beter kijken naar buitenlandse voorbeelden. „In Groot-Brittannië en Duitsland zijn deze projecten wel met succes uitgevoerd. Maar daar is ervoor gekozen de risico’s uit te besteden of op zijn minst te delen in een publiek-private samenwerking.”