Academici: elk nieuw artikel is er één

Clubjes van onderzoekers die elkaar in wetenschappelijke artikelen opvoeren als mede-auteur, terwijl ze niet aan het onderzoek hebben meegewerkt. Hetzelfde onderzoeksproject uitmelken door er meerdere artikelen over te schrijven, die ieder één aspect belichten. Of een onderzoeksproject opbreken in de „kleinst mogelijke publicabele eenheden”. Allemaal strategieën die aan de orde komen in het proefschrift Science and the struggle for relevance van chemicus en filosoof Laurens Hessels. Hij promoveert er vrijdag op aan de Universiteit Utrecht.

Volgens Hessels zijn de strategieën het gevolg van het streven greep te krijgen op het universitair onderzoek. „Financiers willen onderzoek dat bijdraagt aan de oplossing van maatschappelijke vraagstukken. Maar als onderzoeker of als instituut word je afgerekend op wetenschappelijke publicaties.”

Maar is dat geen fraude, jezelf opvoeren als co-auteur zonder dat je aan het onderzoek hebt meegewerkt? Hessels: „Zo zou ik dat niet willen noemen. Ik heb de onderzoekers gevraagd: ‘Ervaar je een hoge druk om te publiceren en hoe ga je daar mee om?’ Dan komen ze met deze voorbeelden. Ik zie het niet als individuele vergrijpen, meer als de betreurenswaardige gevolgen van de publicatiedruk.”

De promovendus pleit voor een andere omgang met de gebruikelijke indicatoren die de wetenschappelijke productie van onderzoekers weergeven. „Daar worden ze nu op afgerekend. Je zou ook eens op de inhoud van het werk kunnen letten. Bij sollicitaties en functioneringsgesprekken bijvoorbeeld. En ik wil een oproep doen aan de wetenschappers zelf. Ze zouden elkaar ook kunnen complimenteren met hun onderwijs, in plaats van met weer een artikel in een toptijdschrift.”

Wetenschappers vechten om aandacht: pagina 11