Tunnels zijn ondergelopen en je huis ligt ineens aan zee

Het overstromingsrisico in Maastricht zou in 2017 flink gedaald moeten zijn.

Maar de beloften van na de laatste grote overstromingen lijken allang vergeten.

WFA24T:HOOGWATER IN LIMBURG:MEERSSEN;14NOV2010-Zondag was het water in de Maas en beken wederom gestegen door de aanhoudende regen. In Meerssen lag aan de Veeweg, ooit een tunnel. Deze was door de stijging van de Geulle compleet ondergelopen.WFA/jpg/str.Jean Pierre Geusens WFA JEAN PIERRE GEUSENS

Bij het openen van de gordijnen op zondagochtend blijken we ineens zeezicht te hebben. Van de dijk voor ons huis, tot aan Borgharen aan de overkant, zoekt regenwater uit Frankrijk, België en de allerzuidelijkste delen van Limburg zich een weg naar het noorden.

Na veertien jaar wonen op deze plek laat het zich voorspellen dat dit uitzicht de consequentie is van zoveel nattigheid in korte tijd. Toch verrast de snelheid waarmee een beschaafd kabbelende rivier verandert in een woest kolkende watermassa me steeds opnieuw.

Zaterdag maakte ik de definitieve vooraankondiging mee van hoogwater met een continue regenval. In de ochtenduren rij ik een blank staand stuk weg in, bij een afslag onder een viaduct. Het blijkt stukken dieper dan gedacht. De auto haalt de overkant. Alleen de voorkant herinnert na afloop aan dit amfibisch avontuur. Tussen de grill zitten plukken gras en andere vuiligheid.

In de middag kent een afgesproken herfstwandeling al een moeizaam begin, omdat het startpunt niet via de normale weg te bereiken is vanwege een ondergelopen tunneltje. De tocht door de regen die van geen ophouden weet, voert langs een uit zijn oevers getreden beek. Water en bladeren maken de paden spekglad.

Ook zondag blijft de neerslag vallen. De Maas voert niet alleen water af, maar ook hout, afval en andere vuiligheid. Een voortdurend rondtollend bierflesje toont de verraderlijke stroming. Midden in de rivier steekt een tak als een periscoop de hoogte in: onder het wateroppervlak moet een boom meegevoerd worden. De meetpaal van Rijkswaterstaat staat tot zijn middel in het water. Tegen de zuidkant hopen aangespoelde takjes zich op. Van het even verderop gelegen eiland in de Maas zijn alleen nog de boomkruinen zichtbaar. Ik weet dat als het peil van de Maas weer is gezakt, de takken zullen volhangen met afval dat door het water aan het hout is gehangen en geprikt.

Wie 1993 en 1995 meemaakte, herinnert zich de rotzooi in huis, maar ook de saamhorigheid van toen. De meeste nieuwe bewoners kennen hooguit de verhalen, weten vaak niet eens dat het jaarlijkse buurtfeest een overblijfsel is van de verbondenheid die ontstond tijdens de overstromingsdagen.

Tussen Borgharen, een dorpsnaam die een begrip werd tijdens de overstromingen in de jaren negentig, en het noordelijker gelegen Itteren, stond de Maas gisteren tot ver in de laaggelegen uiterwaarden. Een berg suikerbieten is een suikerbieteneiland geworden. Ook de bomen, die in de week voorafgaand zijn gerooid, liggen nu half onder water. Vlak voor de beschermende dijk staat een graafmachine tot bijna bovenaan de rupsbanden in de Maas.

Het omgehakte hout en de machine vormen de voorbodes van het werk dat hier de komende jaren gaat plaatsvinden. Extra stroomgeulen gaan de rivier meer ruimte geven. Uiteindelijk moet een groot aaneengesloten natuurgebied tussen Maastricht en Roosteren ontstaan. Als alle plannen tenminste doorgang vinden.

Gedurende de hele operatie wordt grind gewonnen waarmee de werkzaamheden gefinancierd worden. Maar het verantwoordelijke Grensmaasconsortium krijgt het gewonnen bouwmateriaal vanwege de gestagneerde economie nauwelijks afgezet. Op twee van de elf locaties is het werk al tijdelijk stilgelegd. De provincie Limburg bekijkt op dit moment wat de consequenties zouden kunnen zijn van de malaise.

Twintig, vijfentwintig jaar na de grote overstromingen wil het gouvernement in Maastricht het overstromingsrisico hebben teruggebracht van één keer per 50 jaar naar één keer in de 250 jaar. Maar het Rijk lijkt – zeker in tijden van extreme bezuinigingen – niet bereid om de beurs te trekken. De beloftes na de overstromingen in 1993 en 1995 zijn allang vergeten. Zolang het water niet opnieuw door de huizen klotst, staan andere problemen bovenaan de agenda.