Scalp van Mengele lag in laatje bij Justitie VS

Het is een ironisch einde voor Josef Mengele, de ‘Engel des Doods’ die tijdens de Tweede Wereldoorlog als dokter in vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau gruwelijke experimenten op gevangenen uitvoerde. Zijn scalp, of althans een deel daarvan, belandde uiteindelijk in de bureaula van het hoofd van de Office of Special Investigations (OSI), een onderdeel van het Amerikaanse ministerie van Justitie dat op nazi’s jaagde om ze uit te leveren.

Dat is een van de details uit een tot nu toe geheim rapport uit 2006, waarover The New York Times afgelopen weekeinde berichtte. Het ruim 600 pagina’s tellende rapport biedt een overzicht van de werkzaamheden van het OSI. Bevestigd wordt opnieuw dat de VS voor een aantal ‘bruikbare’ nazi’s na de Tweede Wereldoorlog een „veilige haven” waren, zoals de opstellers het omschrijven. Het waren er alleen niet tienduizend zoals vaak wordt gemeld, maar ongeveer driehonderd, aldus het rapport.

Het document bevat gedetailleerde informatie over oorlogsmisdadigers en wetenschappers. Raketgeleerde Arthur L. Rudolph bijvoorbeeld werd in 1945 naar de VS gehaald, waar hij samen met Wernher von Braun de Saturnus V-raket ontwikkelde. Ruimtevaartorganisatie NASA onderscheidde hem voor zijn werk. Het OSI ontdekte echter dat Rudolph veel actiever betrokken was bij slavenarbeid in een Duitse munitiefabriek dan hij zei.

Justitie verzette zich tegen vrijgave van het rapport. Pas toen onderzoekers met een rechtszaak dreigden, werd het document, stevig gecensureerd, openbaar gemaakt. The New York Times kreeg een ongecensureerde versie in bezit. Volgens het ministerie bevat het „verscheidene feitelijke onjuistheden en hiaten”. Het wil niet zeggen welke dat zijn.

Lees het volledige OSI-rapport via nrc.nl/buitenland