Sarkozy trekt weg uit het midden

Sarkozy neemt twee jaar voor de verkiezingen afscheid van zijn meest eigengereide ministers. Hij wil zijn kiezer bij extreem-rechts weghouden.

De luitenanten zijn vervangen, de troepen staan in het gelid. Met de nieuwe regeringsploeg die president Sarkozy gisteren aankondigde, hoopt hij versterkt aan te treden voor de presidentsverkiezingen in de eerste helft van 2012.

Al vóór de zomer had Sarkozy een herschikking van het Franse kabinet in de herfst aangekondigd, maar het precieze moment ervan bleef lang onduidelijk. Nadat vorige week Sarkozy’s zwaar bevochten pensioenwet van kracht werd en nadat Frankrijk vrijdag het G20-voorzitterschap overnam, heeft Sarkozy niet langer gewacht.

Zaterdagavond diende premier François Fillon zijn ontslag in bij Sarkozy; gisteren werd hij herbenoemd. Minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner wordt opgevolgd door oud-minister van Justitie Michèle Alliot-Marie. Christine Lagarde behoudt haar zware portefeuille van Economische Zaken en Financiën.

Er was de afgelopen weken gespeculeerd over vervanging van de conservatieve Fillon door Jean-Louis Borloo, een centrumpoliticus. Maar na hevig verzet van de conservatieve en gaullistische meerderheid binnen Sarkozy’s UMP-partij zag de president zich genoodzaakt Fillon aan te houden.Ook omdat hij vreesde dat de populaire Fillon zich buiten de regering zou manifesteren als concurrent. Borloo, die diende als minister van Milieu, verlaat het kabinet.

In de samenstelling van de nieuwe ministersploeg grijpt Sarkozy terug op de conservatieve kern van de UMP. Het vorige kabinet werd nog gekenmerkt door de ouverture (‘opening’) naar het centrum en naar links, in 2007 ingezet om de socialistische oppositie de pas af te snijden. Kouchner, mede-oprichter van Artsen zonder Grenzen, was daar het symbool van. Hij moet nu plaatsmaken voor de ervaren gaullist Alliot-Marie. Een ander zwaargewicht uit de UMP, oud-premier Alain Juppé, wordt minister van Defensie.

Sarkozy maakt met deze ruk naar rechts duidelijk dat hij in de campagne van 2012 zal kiezen voor thema’s die het UMP-electoraat aanspreken, in de hoop te voorkomen dat ze bij de eerste ronde van de verkiezingen weglopen naar het extreem-rechtse Front National.

Met de herbenoeming van Fillon kiest Sarkozy voor een saneerder die de economie als absolute prioriteit beschouwt. Andere thema’s verdwijnen naar de achtergrond. Borloo’s oude ‘superministerie’ van Milieu wordt een gewoon ministerie zonder energieportefeuille; die gaat naar Lagarde. En het chaotische debat over ‘nationale identiteit’ wordt begraven. Het ministerie met deze titel verdwijnt en de immigratieportefeuille gaat naar law and order -minister Hortefeux van Binnenlandse Zaken.

Twee dwarse ministers die het boegbeeld moesten vormen van de ‘diversiteit’ van het vorige kabinet, zijn de laan uitgestuurd. Rama Yade, een populaire politica van Senegalese afkomst, had kritiek op het mensenrechtenbeleid van Sarkozy en betaalt daar nu de prijs voor. Fadela Amara, een in Algerije geboren feministe, moet weg na kritiek op Fillon.

Met zijn strategie loopt Sarkozy wel het risico van concurrentie in het politieke midden. Sarkozy deed er naar verluidt alles aan om Borloo in het kabinet te houden, maar deze bedankte voor de eer en wil nu „vrij denken”.

Niet alleen Borloo verlaat het kabinet, maar ook de leider van de middenpartij Nouveau Centre Hervé Morin, die minister van Defensie was. Een boze Morin kwalificeerde het nieuwe kabinet gisteren als een „campagneploeg van de UMP”.

Franse kranten houden er rekening mee dat centrumpolitici een alliantie vormen en een eigen kandidaat naar voren schuiven voor de presidentsverkiezingen. De socialistische oud-presidentskandidaat Ségolène Royal lonkt alvast naar het politieke midden en riep vanmorgen op tot samenwerking.