Politici maakten de Ierse crisis erger

De Nederlandse belastingbetaler draait ook op voor de fouten die Merkel en Sarkozy maken zonder overleg met degenen die meebetalen aan het noodfonds, schrijft Melvyn Krauss

De Europese Unie wordt getroffen door een nieuwe financiële crisisgolf. Maar ditmaal ligt de schuld niet bij bankiers maar bij praatzieke politici, te weten de Franse president Nicolas Sarkozy en de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Loslippigheid kan gevaarlijk zijn – en vooral de loslippigheid van Sarkozy heeft tot gevolg gehad dat de markt voor staatsobligaties aan de Europese buitenrand zich haastig naar het zuiden heeft verplaatst.

Sinds de Franse president vorige maand onthulde welke afspraak hij met Merkel heeft gemaakt – om particuliere beleggers zwaarder onder de lasten van toekomstige economische reddingsoperaties à la Griekenland te laten lijden – is het renteverschil tussen bijvoorbeeld 10-jarige Griekse staatsobligaties en hun Duitse equivalent met ruim 40 procent gestegen: van 6,5 tot 9 procentpunt. Als de nieuwe verkoopronde van staatsleningen uit landen aan de rand van de EU niet snel wegebt, zal onvermijdelijk het EU-noodfonds voor reddingsoperaties moeten worden aangesproken. De landen aan de rand van de EU hebben genoeg op hun bord zonder de onnodige obstakels die loslippige politici hun in de weg leggen. Hoe redelijk het ook mag lijken om particuliere beleggers zwaarder onder de lasten van een toekomstig bankroet te laten lijden, het was gewoon niet zo slim om hun dat op dit ogenblik te vertellen.

Ook de Nederlandse belastingbetaler is de klos als het EU-noodfonds voor reddingsoperaties wordt aangesproken – ook al hadden de Nederlandse politici absoluut niets te maken met de afspraak die tot de jongste verkoopgolf op de markten leidde.

Sarkozy en Merkel hebben hun afspraak gemaakt zonder overleg met hun EU-partners. Dat is schandalig. Omdat Merkel op binnenlandspolitieke gronden haar reputatie bij de conservatieven wil opvijzelen en daarin onhandig manoeuvreert, moeten de Nederlanders een deel van de schade ophoesten die zij op de financiële markten aanricht. Wat heb je aan dat soort partners? Als de Nederlanders moeten bloeden, dan moeten ze ook in het besluitvormingsproces worden betrokken.

In Seoul verdedigde Merkel afgelopen week de afspraak met Sarkozy als absoluut noodzakelijk voor een eerlijke behandeling van de Duitse belastingbetaler. Op dat punt is ze – met recht – heel gevoelig geworden. Sinds de Duitse kanselier akkoord ging met het noodreddingsplan van de EU, worden de Duitse banken, die heel wat dubieuze Zuid-Europese staatsleningen bezitten, gesubsidieerd op kosten van de Duitse belastingbetaler. Eenzelfde situatie heerst in Nederland.

De Duitse bondskanselier staat voor een dilemma. Ze zegt dat haar doel is de Duitse belastingbetaler te beschermen. Aan de andere kant wil ze naar verluidt Ierland bewegen tot een reddingsoperatie, die de Duitse en andere Europese belastingbetalers geld zou gaan kosten. Ze probeerde de markten ook te kalmeren door deels terug te krabbelen van haar afspraak om particuliere beleggers meer te laten opdraaien voor de lasten. Daarmee kwam de markt in Ierse schulden tot rust. Maar je krijgt de handen van de belastingbetalers niet op elkaar door berooide landen als Ierland voor meer hulp naar het EU-noodloket te sturen.

De Duitse bondskanselier maakt ook geen vrienden in Frankfurt, waar haar poging om meer conservatieve steun te krijgen de ECB-plannen dwarsboomt om binnenkort van de huidige beleidskoers inzake noodhulp af te stappen. Ook daar staan de Duitse conservatieven niet bij te juichen.

Zo zou de Europese centrale bank graag haar aankoopprogramma van omstreden staatsobligaties afbouwen, maar de nieuwe crisisgolf zet de ECB onder druk om verdere aankopen te doen. Ook zou de bank in de nabije toekomst graag een streep halen door een aantal van haar faciliteiten om noodkredieten te verlenen. Ze is bang dat sommige banken verslaafd raken aan de onbeperkte financiering tegen een rente van bijna nul. Maar gelet op de recente uitverkoop op de markten kan ze daar misschien beter nog even mee wachten.

De politici hadden ons van de bankiers en hun hebzucht moeten verlossen, maar het volk heeft op de verkeerde verlosser vertrouwd. Nu wordt de vraag: wie verlost Europa van zijn politici?

Melvyn Krauss is verbonden aan het Hooverinstituut van Stanford University. Hij was voorheen hoogleraar economie aan New York University.