Mishandelde journalist Oleg Kasjin heeft het wél overleefd

Wekelijks schrijven onze correspondenten over de media in hun land. Vandaag: geweld in Rusland tegen journalisten als Oleg Kasjin.

FILE - In this photo made Wednesday, Nov. 10, 2010 file photo, Journalist Mikhail Beketov, who was brutally beaten and left brain-damaged in 2008, meets with reporters in his house in Moscow's suburb of Khimki, Russia. The ongoing battle over the highway that is supposed to cut through the Khimki forest has unleashed an uproar involving some of Russia's most intractable issues: corruption, abuse of power and freedom of speech. Journalists reporting on it have been brutally beaten, their skulls cracked and fingers broken, with Kommersant reporter Oleg Kashin apparently the most recent victim. (AP Photo/Mikhail Metzel, File) AP

Een week nadat hij ’s nachts op de binnenplaats van zijn flat halfdood is geslagen, heeft de 30-jarige Kommersant-verslaggever Oleg Kasjin zijn eigen krant gemaakt. „Je kunt erin lezen wie de vermoedelijke daders zijn”, zegt de vrouw die de eenmalige editie van de Kasjin ronddeelt. Aan de voet van het standbeeld van de dichter Gribojedov wringt ze zich tussen de demonstranten door, die hun woede uiten over het aftuigen van journalisten en activisten in verband met de, tijdelijk stilgelegde, bouw van een omstreden snelweg naar Sint-Petersburg door het bos van de Moskouse voorstad Chimki.

Ik ben een paar keer in Chimki geweest. De bouw van de weg heeft de stad veranderd in een maffioos moeras van corruptie, moord en intimidatie. Maar er is ook hoop, want mondige burgers durven voor hun belangen op te komen. Ook de lokale pers gedroeg zich voorbeeldig en onthulde het ene na het andere corruptieschandaal. Tot twee jaar geleden hoofdredacteur Michail Beketov van de Chimkinskaja Pravda voor zijn huis werd afgetuigd en een been, drie vingers en zijn spraakvermogen verloor. Drie maanden later werd zijn advocaat Stanislav Markelov doodgeschoten.

Een meisje met een collectebus zamelt geld in voor het betalen van de 125 euro boete waartoe Beketov afgelopen week is veroordeeld wegens het belasteren van de burgemeester. Een gênante veroordeling, vooral als je bedenkt dat de mannen die hem in elkaar hebben geslagen nog altijd niet zijn gevonden.

Ook wordt gedemonstreerd voor activist Konstantin Fetisov, die een dag voor Kasjins mishandeling zo met honkbalknuppels is toegetakeld dat hij in coma ligt. „Het hele gemeentebestuur van Chimki is schuldig aan het geweld tegen die drie”, zegt de 47-jarige Lisa Jegorova, die al dertig jaar in Chimki woont. „En wij als inwoners van Chimki zijn ook bang. Want als we een demonstratie willen houden, krijgen we de avond tevoren bezoek van de politie.”

In de Kasjin staat een lijst van de honderden journalisten die de afgelopen tien jaar in Rusland zijn omgekomen, verdwenen of mishandeld. Ik schrik als ik bij de doden de 26-jarige Bella Ksalova uit Tsjerkessk tegenkom. Een jaar geleden heb ik haar nog geïnterviewd over de moeilijke omstandigheden waaronder ze haar werk moest doen. Zo werd ze dag en nacht gevolgd en was haar vader zelfs een keer gemolesteerd vanwege haar kritische artikelen.

Kasjin heeft het er gelukkig levend vanaf gebracht. Hij ligt weliswaar nog in een kunstmatige coma, maar met een beetje geluk kan hij over een paar maanden weer verder met zijn artikelen, blogs en twitters, waarin hij niemand spaart.

Opvallend is dat hij ineens het nationale symbool van het geweld tegen journalisten is geworden. Nog opvallender is dat door de staat gecontroleerde televisiezenders dit weekeinde aandacht aan zijn mishandeling hebben besteed. Dat heeft iets hypocriets, omdat diezelfde staatstelevisie nooit aandacht schonk aan al die honderden eerdere moorden en mishandelingen. Waarom nu ineens dan wel? „De autoriteiten hangen onder Medvedev de beschermers van de rechtsstaat uit”, zegt een van de betogers. „Terwijl ze die rechtsstaat zelf op alle fronten schenden.”

In Chimki zelf gaat het er nog als vanouds aan toe. „Bij ons op Chimki-TV zenden ze niets uit over onze demonstraties”, zegt Ljoemilla Joedakova, een andere inwoonster. „Dat komt doordat de vrouw van de locoburgemeester de eigenaar is van die zender. Sowieso zou het anti-corruptiecomité onderzoek moeten doen naar ons gemeentebestuur. Dan kunnen ze er achterkomen dat de broer van de vrouw van de burgemeester de dienst leidt die de drastisch verhoogde gas- en lichtkosten int. Het is één grote familie op het stadhuis.”

Bij de flat waar Kasjin woont is, het even later stil. Alleen de bewaker van een kelderbedrijfje rookt zijn sigaret op de binnenplaats waar de journalist in elkaar is gemept. „U heeft hier niets te zoeken”, zegt hij. „Die mishandeling is al weer zo lang geleden.”

Michel Krielaars