Jong, fris, zo actief en zo alert

Aung San Suu Kyi had een spectaculaire hereniging met het Birmese volk.

Ze wil samenwerken met andere oppositiegroepen en veel met mensen praten.

MYANMAR OUT Myanmar's newly-released opposition leader Aung San Suu Kyi (2nd L) waves to her supporters as she arrives at her National League for Democracy (NLD) headquarters in Yangon on November 14, 2010. Democracy leader Aung San Suu Kyi reached out to Myanmar's splintered opposition forces as she addressed thousands of exuberant supporters following her release from years of house arrest. MYANMAR OUT AFP PHOTO AFP

Journalist en politicus U Win Tin (81) was blij verrast toen hij zijn mede-activist Aung San Suu Kyi (65) zaterdag terugzag. „Ik ben nu een oude man. Maar zij is nog steeds jong, zo fris, zo actief en zo alert. Om onze leider zo goed geïnformeerd en scherp en slim te zien, ging mijn verwachtingen te boven en maakte me erg blij”, vertelt hij via de telefoon.

Win Tin hoorde bij de eersten die de oppositieleidster zaterdagavond in haar woning hebben opgezocht, vlak nadat ze na ruim zeven jaar huisarrest werd vrijgelaten. Hij had haar eenentwintig jaar niet gezien. Niet alleen doordat Suu Kyi vijftien jaar van die periode in huisarrest zat. Zelf werd hij ook in 1989 opgepakt, als een van de leiders van de straatprotesten die Suu Kyi een jaar daarvoor wereldberoemd maakten. Pas negentien jaar later kwam hij vrij.

Samen met andere leden van haar partij Nationale Liga voor Democratie (NLD) hebben ze zaterdag van zes tot half tien ’s avonds gepraat, vertelt hij. Bijvoorbeeld over de NLD. Tot nu toe wilde de partij alleen samenwerken met andere groepen als die haar lijn volgden, zegt hij. „Maar dat is nu onpraktisch en niet meer van deze tijd.” Suu Kyi was het met hem eens en zei dat ze een netwerk wilde vormen waarin alle voorvechters van een democratisch Birma samen kunnen optrekken. „Ik ben blij, want we zaten op één lijn.”

Kort voor de hereniging met haar politieke medestanders had Aung San Suu Kyi een spectaculaire hereniging met het Birmese volk. Duizenden stonden haar op te wachten toen ze voor het eerst sinds jaren weer aan het hek van haar huis verscheen. Zelf was ze bang dat ze met haar stem niet boven het gejuich zou uitkomen, zei ze tegen de Britse omroep BBC. Dat zoveel Birmezen het risico om haar op te zoeken durfden te nemen, laat zien hoe belangrijk Suu Kyi nog altijd is. Want de geheime diensten hebben overal hun spionnen, en tot gisteren kon zelfs een ritje langs haar huis een recept zijn voor moeilijkheden.

Suu Kyi komt vrij op het moment dat het militaire regime binnen en buiten Birma verkondigt dat de tijd van de militaire junta voorbij is en dat het land een parlementaire democratie wordt. Vorige week zondag hield Birma voor het eerst sinds twintig jaar verkiezingen. In de ogen van de junta zijn die goed verlopen: door oneerlijke kieswetten en stembusfraude is de partij van het leger verzekerd van een zege en blijven de generaals in burgerkleding aan de macht.

De vrijlating van Aung San Suu Kyi is voor hen een extra manier om geloofwaardiger te worden in het buitenland, waar elke wereldleider al zo’n beetje om haar vrijlating heeft gevraagd. Westerse landen zullen daar niet intrappen. Zij hebben de verkiezingen al massaal veroordeeld en zullen blijven pleiten voor vrijlating van de 2.200 andere politieke gevangenen. Maar Birma’s buurlanden zijn milder, en die zijn voor het regime veel belangrijker. China, Thailand en India investeren voor miljarden in Birma en zullen de combinatie van verkiezingen en de vrijlating van Aung San Suu Kyi wellicht voldoende vinden.

De vraag is hoe lang de vrijheid van Suu Kyi ditmaal zal duren. De verkiezingen zijn weliswaar voorbij, maar de uitslag is nog niet bekendgemaakt. Bovendien zal het drie maanden duren voordat het nieuwe parlement zitting neemt en de nieuwe regering wordt gevormd. Een onzekere periode dus, waarin de junta geen lastpakken zoals Aung San Suu Kyi kan gebruiken. Zeker niet als ze zich gaat bezighouden met verkiezingsfraude, zoals ze al heeft aangekondigd.

De vorige keren dat ze vrijkwam had de junta altijd snel weer een nieuwe reden om haar vast te zetten. „Ik heb geen angst, ik denk niet: laat ik dit niet doen of dat niet doen. Maar ik weet dat er altijd een mogelijkheid is dat ik weer word gearresteerd”, zei ze gisteren tegen de BBC.

Misschien dat ze daarom zo voorzichtig is, sinds haar vrijlating. In de toespraak die ze gisteren hield voor een uitgelaten menigte van duizenden sympathisanten, sprak ze geen kwaad woord over de junta. Ze was door haar bewakers goed behandeld, benadrukte ze. Haar boodschap aan juntaleider Than Shwe was: laten we met elkaar in gesprek gaan. Aung San Suu Kyi riep de joelende menigte ook op om niet de hoop op te geven en te blijven vechten voor democratie.

De komende dagen gaat Aung San Suu Kyi vooral met mensen praten. „Ze wil leden van alle etnische minderheden ontmoeten om erachter te komen wat zij willen”, vertelt NLD-lid U Ohn Kyine, die zaterdag ook bij de eerste ontmoeting was.

Volgens hem wil ze ook de leiders ontmoeten van democratische oppositiepartijen die wél hebben meegedaan aan de verkiezingen. Zelf vond zij dat die verkiezingen geboycot moesten worden. En vandaag gaat ze jeugdleden, regionale leiders en een vrouwengroep van de NLD ontmoeten. Binnen enkele dagen zou ze ook een werkend mobieltje moeten hebben, zegt Ohn Kyine. Ook al is The Lady nog niet gewend aan mobiel bellen.

Bekijk een gesprek dat de BBC had met Aung San Suu Kyi na haar vrijlating: nrcnext.nl/links