Geen kwaad woord over de generaals

Oppositieleider Aung San Suu Kyi is weer herenigd met het Birmese volk. De komende tijd wil ze met iedereen in gesprek over de toekomst van het land, ook met de junta.

MYANMAR OUT - Myanmar's newly-released opposition leader Aung San Suu Kyi (C) waves to her supporters as she arrives at her National League for Democracy (NLD) headquarters in Yangon on November 14, 2010. Democracy leader Aung San Suu Kyi reached out to Myanmar's splintered opposition forces as she addressed thousands of exuberant supporters following her release from years of house arrest. TOPSHOTS AFP PHOTO AFP

Journalist en politicus U Win Tin (81) was blij verrast toen hij Aung San Suu Kyi (65) zaterdag terugzag. „Ik ben nu een oude man. Maar zij is nog jong, zo fris, zo actief en zo alert. Om onze leider zo goed geïnformeerd en scherp en slim te zien, ging mijn verwachtingen te boven en maakte me erg blij”, vertelt hij via de telefoon.

Win Tin hoorde bij de eersten die de oppositieleidster zaterdagavond in haar woning hebben opgezocht, net nadat ze na ruim zeven jaar huisarrest werd vrijgelaten. Hij had haar eenentwintig jaar niet gezien. Niet alleen doordat Suu Kyi vijftien jaar van die periode in huisarrest zat. Zelf werd hij ook in 1989 opgepakt, als een van de leiders van de straatprotesten die Suu Kyi een jaar daarvoor wereldberoemd hadden gemaakt. Pas negentien jaar later kwam hij vrij.

Samen met andere leden van haar partij Nationale Liga voor Democratie (NLD) hebben ze zaterdag van zes tot half tien ’s avonds gepraat, vertelt hij. Bijvoorbeeld over de NLD. Tot nu toe wilde de partij alleen samenwerken met andere groepen als die haar lijn volgden, zegt hij. „Maar dat is nu onpraktisch en niet meer van deze tijd.” Suu Kyi was het met hem eens en zei dat ze een netwerk wilde vormen waarin alle voorvechters van een democratisch Birma samen kunnen optrekken. „Ik ben blij, want we zaten op één lijn.”

Kort voor de hereniging met haar politieke medestanders had Aung San Suu Kyi een spectaculaire hereniging met het Birmese volk. Duizenden stonden haar op te wachten toen ze voor het eerst sinds jaren weer aan het hek van haar huis verscheen. Zelf was ze bang dat ze met haar stem niet boven het gejuich zou uitkomen, zei ze tegen de Britse omroep BBC.

Dat zoveel Birmezen het risico om haar op te zoeken durfden te nemen, laat zien hoe belangrijk Suu Kyi nog altijd is. Zelf is ze voorzichtig. In de toespraak die ze gisteren hield voor een uitgelaten menigte van duizenden sympathisanten, sprak ze geen kwaad woord over de junta. Ze was door haar bewakers goed behandeld, benadrukte ze. Haar boodschap aan juntaleider Than Shwe was: laten we met elkaar in gesprek gaan. Aung San Suu Kyi riep de joelende menigte ook op om niet de hoop op te geven en te blijven vechten voor democratie. Daarbij wilde ze gaan samenwerken met „alle democratische krachten”, zei ze.

Die laatste opmerking geeft hoop dat Suu Kyi bereid is de rol te vervullen waar velen op hopen: dat zij een eenheid kan smeden van de verdeelde oppositie. Democratische groepen in Birma zijn grofweg verdeeld in hardliners en pragmatici. De eersten, waar ook de NLD van Suu Kyi toe behoort, erkent de omstreden grondwet van 2008 niet en weigerde mee te doen aan de verkiezingen van vorige week zondag. Zij lagen in de clinch met de partijen die dat wel deden, zoals het Nieuw Democratisch Front (NDF) van enkele NLD-leden die de partij van Suu Kyi hebben verlaten omdat zij wél wilden meedoen. Daarnaast is er nog de oppositie in ballingsschap, die vanuit de Thaise grensplaats Mae Sot vooral de hardliners steunt en de pragmatici neerzet als verraders.

De hoop is dat dat onderlinge geruzie onder leiding van Aung San Suu Kyi zal verdwijnen. Partijleider Khin Maung Swe van de NDF zegt dat hij hoopt dat Aung San Suu Kyi met zijn partij zal komen praten, nu ze vrij is. „Want ze is ook onze leider.” Een analist in Rangoon zegt dat „het mooi zou zijn als The Lady een steunbetuiging uitspreekt voor de partijen die wel met de verkiezingen hebben meegedaan.” Maar hij rekent er niet op.

Volgens Win Tin kan het wel even duren voordat The Lady een handreiking zal doen naar de afvallige leden die nu bij de NDF zitten. „Zij zitten aan de andere kant van de rivier”, zo omschrijft hij het. De NLD is wel klaar voor meer samenwerking met groepen aan ‘dezelfde kant’, die de verkiezingen ook hebben afgewezen. „Dat is veel makkelijker. Samenwerken met partijen die de grondwet van 2008 hebben geaccepteerd, zal enige tijd kosten.”

Maar wie weet verandert dat nog. De komende dagen gaat Suu Kyi vooral met mensen praten. „Ze wil leden van alle etnische minderheden ontmoeten om erachter te komen wat zij willen”, vertelt NLD-lid U Ohn Kyine, die zaterdag ook bij de eerste ontmoeting was. Vandaag ontmoet ze jeugdleden, regionale leiders en vrouwengroepen van de NLD. En volgens hem wil ze toch ook in gesprek met de leiders van partijen die wel aan de verkiezingen meededen.