Een zeegezicht aan de rand van Maastricht

Paul van der Steen, correspondent Limburg, woont aan de Maas. Het overstromingsrisico in zijn regio zou dalen, zo is beloofd, maar het werk ervoor schiet niet erg op.

WFA23T:HOOGWATER IN LIMBURG:MAASTRICHT;14NOV2010-Zondag was het water in de Maas en beken wederom gestegen door de aanhoudende regen. In de Maastrichtse wijk Itteren moest een kleine kermis vertrekken vanwege het fors stijgende water. Echter enkele attracties konden niet meteen worden afgebroken omdat dit tijd kost. Zoals deze draaimolen.WFA/jpg/str.Jean Pierre Geusens WFA JEAN PIERRE GEUSENS

Bij het openen van de gordijnen op zondagochtend blijken we plotseling zeezicht te hebben. Van de dijk voor ons huis tot aan Borgharen aan de overkant zoekt regenwater uit Frankrijk, België en de allerzuidelijkste delen van Limburg zich een weg naar het noorden.

Na veertien jaar wonen op deze plek laat het zich voorspellen dat dit de consequentie is van zoveel nattigheid in korte tijd. En toch verrast de snelheid waarmee een beschaafd kabbelende rivier verandert in een woest kolkende watermassa steeds opnieuw. Tijdens droogte eind juni zelfs niet meer dan 32 kubieke meter per seconde. Nu bijna 1.800 kuub. Dat is bijna zestig keer zoveel rivier.

De zaterdag is de definitieve vooraankondiging van hoogwater met regen in oudtestamentische hoeveelheden. In de ochtenduren rij ik een blank staand stuk weg bij een afslag onder een viaduct in. Het blijkt stukken dieper dan gedacht. De auto haalt de overzijde. Alleen de voorkant herinnert na afloop aan dit amfibisch avontuur. Tussen de grille zitten plukken gras en andere vuiligheid.

In de middag heeft een herfstwandeling al een moeizaam begin, omdat het startpunt niet via de normale weg te bereiken is door een ondergelopen tunneltje. De tocht door de regen die van geen ophouden weet, voert langs een uit zijn oevers getreden beek. Water en bladeren maken de paden spekglad.

De zondagmiddag langs de Maas is niet minder herfstachtig. De neerslag blijft vallen. De Maas voert water af en alles wat ze verder mee kan nemen. Een rondtollend bierflesje toont de verraderlijke stroming. Midden in de rivier steekt een tak als een periscoop de hoogte in: onder het wateroppervlak moet een boom meegevoerd worden.

Tussen Borgharen, een dorpsnaam die een begrip werd tijdens de overstromingen in de jaren negentig, en het noordelijker gelegen Itteren staat de Maas deze novemberzondag tot ver in de laag gelegen uiterwaarden. Een berg suikerbieten is een suikerbieteneiland geworden.

Ook de bomen die kort geleden zijn gerooid, liggen nu half onder water. Vlak voor de beschermende dijk staat een graafmachine met de rupsbanden in de Maas.

Het omgehakte hout en de machine vormen de voorbodes van het werk dat hier de komende jaren gaat plaatsvinden. Extra stroomgeulen en weerdverlaging gaan de rivier meer ruimte geven. Uiteindelijk ontstaat een duizend hectare groot aaneengesloten natuurgebied tussen Maastricht en Roosteren.

Als alle plannen tenminste doorgang vinden. Gedurende de hele operatie wordt grind gewonnen waarmee de werkzaamheden gefinancierd worden. Maar het verantwoordelijke Grensmaasconsortium krijgt het gewonnen bouwmateriaal door de gestagneerde economie nauwelijks afgezet. Op twee van de elf locaties is het werk al tijdelijk stilgelegd. De provincie Limburg bekijkt op dit moment wat de consequenties kunnen zijn van de aanhoudende malaise.

Twintig, vijfentwintig jaar na de grote overstromingen wil het gouvernement in Maastricht het overstromingsrisico toch echt hebben teruggebracht van een keer per vijftig jaar naar een keer per tweehonderdvijftig jaar. Maar het Rijk lijkt – zeker in tijden van extreme bezuinigingen – niet bereid de beurs te trekken. De beloftes van verre voorgangers in 1993 en 1995 zijn al lang vergeten. Zolang het water niet opnieuw door de huizen klotst, staan er andere problemen bovenaan de agenda.

Deze maandagochtend staat de Maas een stuk lager dan gisteren. Het suikerbieteneiland is weer een suikerbietenberg. Bomen en struiken komen weer boven water. Hun takken hangen vol met afval dat door het water aan het hout is gehangen en geprikt. Als Tibetaanse vlaggetjes wapperend in de wind zal het plastic nog maanden herinneren aan het hoogwater van november 2010.