Den Haag moet schreeuw kunnen horen

Zaterdag wordt overal geprotesteerd tegen de kunstbezuinigingen. Met maximaal lawaai, fakkels en fanfares en massale samenzang op het Amsterdamse Leidseplein.

Stoomboten die hun fluit laten klinken, een massacursus doodvallen en weer herrijzen en lawaaierige optochten in minstens 55 steden: zaterdag 20 november zal door heel Nederland een schreeuw om cultuur klinken.

Elke dag melden zich nog steden aan om mee te doen. Veelal worden er vanuit verschillende delen van de stad optochten georganiseerd die uitkomen in het centrum, waarna er wordt toegewerkt naar een grootse ‘eindschreeuw’.

Met de landelijke publieksactie willen de kunstinstellingen die bedreigd worden door forse kortingen op hun subsidie een luid signaal afgeven aan het kabinet. Zoals de Groningse actieleider Maaike van den Hoek, zakelijk leider van Theater de Citadel, zegt: „Duizend fakkeldragers zullen een groot vraagteken vormen dat een schreeuw is naar het kabinet. De vraag is: ‘Waar zijn jullie in godsnaam mee bezig?’ ‘Hebben jullie wel nagedacht over wat je doet?’ ‘Beseffen jullie wel welke infrastructuur je kapot maakt, waar allemaal gaten gaan vallen?’”

Ook in Maastricht is er een fakkeloptocht die eindigt in een vraagteken. „Er komen zelfs bussen met mensen van harmonieën, fanfares en kinderkoren uit omringende dorpen, dus ik verwacht een grote massa, zegt Henri Broeren van het Limburgs Symfonie Orkest.

In veel steden gaat het erom zoveel mogelijk lawaai te maken, laten de lokale actieleiders weten. In Deventer doet men de omroep „potten, pannen, vuvuzela’s, ratels en gitaren” mee te nemen voor „het luidruchtigste concert ooit”. In Leiden is „alles wat geluid maakt welkom”, van pannendeksels tot muziekinstrumenten voor een „kakofonie van inhoud”.

Het protest in Rotterdam krijgt een bijzonder Rotterdams accent, zegt actieleider Corrie Prinsen, zakelijk leider van het Onafhankelijk Toneel. „Om vier uur klinkt er een havensymfonie. Uit de havens van Rotterdam zal een menigte stoomboten hun stoomfluit laten klinken. Ook de SS Rotterdam en de Nieuw Amsterdam doen mee om een volume te produceren dat tot diep in Den Haag te horen moet zijn.”

Zaterdagmiddag vertrekken drie optochten met fanfare vanuit verschillende locaties in Leeuwarden, die samen komen bij een podium in het centrum, op de plek in Leeuwarden waar zich op zaterdag ook veel winkelend publiek bevindt. „Stadskunstenaar Marten Winters heeft een houten wilgenboom vervaardigd, die op het plein wordt neergezet”, vertelt de actieleider Leeuwarden, Siart Smit, zakelijk leider van Tryater. „Iedereen is gevraagd een object mee te nemen dat ‘kunst’ symboliseert. Dat kan een gedicht zijn, een foto, een pen, een kwast, een instrument. Zo wordt de kunst ‘aan de wilgen’ gehangen.”

Het idee is zichtbaar te maken wat er kan verdwijnen. Smit: „Deze bezuiniging treft niet alleen eliteclubs, maar iedereen. Als het grote publiek meedoet, dan moet de politiek wel luisteren. Politici zijn populistisch tenslotte.”

In Utrecht staat de actie in het teken van Ode an die Freude, de koorfinale van Beethovens negende symfonie: gespeeld door een jazzensemble, door een smartlappenkoor en door het carillon van de Dom. „Vervolgens zingen drieduizend man een nieuwe tekst van dichter Ruben van Gogh”, zegt actieleider Harm Lambers, directeur van Theater Kikker. De tekst wordt ter plekke uitgedeeld (zie kader).

Lambers: „Het publiek zingt – wij willen dat het publiek zich laat horen. Als het alleen de instellingen zijn, beschouw ik de actie als mislukt. Het gaat er juist om te laten zien dat cultuur veel dichter bij de mensen staat dan nu steeds wordt beweerd. De massa spreekt zijn liefde voor de kunst uit. De ‘Ode an die Freude’, kan iedereen meeneuriën.”

In Amsterdam hoopt men op dertigduizend mensen op het Leidseplein. Vanaf het Ajaxbalkon van de Stadsschouwburg spreken en zingen artiesten het publiek toe. Actieleider Anneke Jansen: „Theo Nijland heeft op de muziek van Ramses Shaffy’s Laat me een nieuwe tekst geschreven. Dat gaan we gezamenlijk zingen.”

Protestactie ‘Nederland schreeuwt om cultuur’. Zaterdag 20 november. Zie voor precieze informatie: www.nederlandschreeuwtomcultuur.nl