Slapeloos in Seoul

Het had het nieuwe toonaangevende internationale forum moeten worden, de groep van twintig belangrijkste landen in de wereldeconomie, de G20. Maar de bijeenkomst van de regeringsleiders, afgelopen twee dagen in het Koreaanse Seoul, heeft vooralsnog weinig tastbaars opgeleverd.

Dat is teleurstellend, want onder het oppervlak van het overleg schuilt een van de grootste thema’s van de eerstvolgende decennia: een vreedzame, harmonieuze en vruchtbare overgang van het wereldsysteem onder leiding van een enkele supermacht, de Verenigde Staten, naar een systeem waarin de verscheidende opkomende en gevestigde machten naast elkaar bestaan. De bestaande fora hoorden daar niet langer volledig bij. De vaste samenstelling van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties kenmerkt zich nog steeds door de verhoudingen van tijdens de Koude Oorlog, al is het recente voorstel om India daarin een vaste zetel te geven een verbetering. Hoe dan ook, het politieke spectrum dat de Veiligheidsraad bestrijkt is te beperkt. Het speelveld van nu ligt vooral bij de economie.

Het forum dat de internationale economische onderwerpen wel raakte, de Groep van Zeven belangrijkste industrielanden plus Rusland, was te beperkt om de nieuwe verhoudingen weer te geven. Het was daarom zo belangrijk dat de G20, met naast de G7 onder meer China, Brazilië en India in de gelederen, twee jaar geleden de hoofdrol pakte bij het bestrijden van de kredietcrisis. Maar de veelbelovende daadkracht en eendracht van destijds blijkt een hersenschim. Ieder land deed destijds nationaal wat het beste was, en steunde zijn economie en de financiële sector. Dat leverde bij elkaar slechts de schijn van samenwerking op.

Sindsdien kampt de wereld met de nasleep van de crisis: een ongelijk economisch herstel, een uiteenlopend monetair beleid en een forse schuldenlast in met name de Westerse landen. Het oplossen van interne economische problemen door middel van exportbevordering is het massale antwoord, maar dat kan niet ieder land tegelijk. Importbelemmering en valutamanipulatie zijn dan de logische volgende, gevaarlijke, fase. Waar vroeger oorlog gold als een voortzetting van diplomatie met andere middelen, dreigt nu de economische strijd die rol te krijgen.

Met het uiteenlopen van de belangen is ook de eendracht in de G20 ontmaskerd. Seoul is vruchteloos gebleken, op een voorgekookt besluit over bancaire standaards en een vage belofte over internationale economische samenwerking na. Aan diepere oorzaak van de kredietcrisis, een spaartekort in met name de Verenigde Staten en een overschot in vooral Azië, heeft het forum zich niet gewaagd.

Het zal een tijd duren voordat de nieuwe verhoudingen in de wereldeconomie, en daarmee in de wereldpolitiek, zijn uitgekristalliseerd. Fricties tussen de opkomende landen onderling zijn daarbij potentieel misschien nog wel groter dan die tussen de oude en nieuwe machten. Het is belangrijk dat er een vaste dialoog is tussen de twintig belangrijkste spelers. Maar het zou geruststellender zijn geweest als er, op basis van wederzijds begrip, al concretere resultaten zouden liggen. De wereldeconomie blijft gevaarlijk uit het lood. Het is zaak dat de politieke verhoudingen niet hetzelfde lot wacht.