Mensen herinneren zich hun toekomst net zo als hun verleden

Retour vers le futur Back to the Future Year: 1985 - usa Michael J.Fox, Christopher Lloyd USA 1985 Director: Robert Zemeckis Photo12

Als mensen gevraagd wordt om zich een toekomstige gebeurtenis voor te stellen, verzinnen ze die meestal niet vanuit het niets, maar baseren ze zich grotendeels op hun herinneringen van gebeurtenissen die ze al hebben meegemaakt. Ze herinneren zich dus als het ware de toekomst (Experimental Psychology, nummer 6, 2010).

We wisten al dat dezelfde hersengebieden actief zijn wanneer mensen zich gebeurtenissen uit hun eigen verleden voorstellen en wanneer ze zich hun eigen toekomst voorstellen. Ook was al bekend dat mensen met geheugenstoornissen zich vaak ook geen eigen toekomstscenario’s meer kunnen voorstellen. Dat riep de vraag op of die toekomstscenario’s eigenlijk naar voren geprojecteerde herinneringen zijn.

Italiaanse onderzoekers onderzochten dat door enkele tientallen proefpersonen de instructie te geven zich bij elk woord van een woordenlijstje (met woorden als ‘kerk’, ‘zwembad’, ‘hond’, ‘auto’) een situatie voor de geest te halen die ze een paar weken geleden hadden meegemaakt, of een paar jaar geleden, of die ze over een paar weken zouden meemaken, of over een paar jaar. De deelnemers beschreven de situaties in zo veel mogelijk details. Van de toekomstscenario’s gaven ze ook aan hoe vaak ze al zoiets hadden meegemaakt en hoe nieuw het voor hen was.

De toekomstscenario’s waren wel minder duidelijk en minder rijk aan details dan de herinneringen, maar nog geen 40 procent van de toekomstscenario’s werd door de mensen die ze bedacht hadden, beschreven als ‘nieuw’ en ‘nog nooit zoiets meegemaakt’. Verre toekomstscenario’s werden wel vaker als ‘nieuw’ omschreven dan nabije. Dat zijn dus wel vaker ‘echte’ toekomstscenario’s, stellen de onderzoekers, niet voornamelijk herinneringen.

Twee studenten die niets van het doel van het onderzoek wisten, beschreven ook nog elke opgeschreven situatie in één woord. De oorspronkelijke proefpersonen kregen die woorden een week na de eerste sessie voorgelegd en moesten dan zeggen of ze over een herinnering of een toekomstvisie gingen en welke. Er waren maar heel weinig fouten, maar bij de fouten die er waren, ging het om een toekomstvisie die achteraf toch tot herinnering werd gebombardeerd. Ellen de Bruin