Factor 50 voor de walvis

Ook walvissen hebben last van zonnebrand. En nu de zon door de onttakeling van de ozonlaag almaar feller schijnt, nu steeds meer ultraviolette straling op aarde neerdaalt, hebben de walvissen meer te lijden dan ooit tevoren. Zij zwemmen rond met dikke blaren op hun rug en het wordt elk jaar erger.

Zo ongeveer presenteerde de Proceedings of the Royal Society B deze week een indringend artikel over acute zonneschade onder walvissen. Britse en Mexicaanse onderzoekers, aangevoerd door de zoöloge Laura M. Martinez-Levasseur uit Londen, hadden foto’s gemaakt en huidmonsters genomen van blauwe vinvissen, gewone vinvissen en potvissen die in de Golf van Californië boven water kwamen. En ze hadden gezien dat er allerlei beschadigingen op de huid zaten, ze hadden ook gelezen dat er steeds méér vlekjes en plekjes op walvisruggen werden gezien en nu hadden ze gedacht dat het misschien van de zon kwam. En de vermaledijde ozonlaag.

Als dat zo was, dachten ze, dan kon je verwachten dat de walvissen met de lichtste huid de meeste blaren en nare plekken hadden, want dat was bij mensen ook zo. En verdoemd, de blauwe vinvis, die een heel lichte huid heeft, hád de meeste plekjes. Maar de gewone vinvis, de donkerste van de drie, had niet de minste plekken, dat had de potvis. Maar die ligt, tussen twee lange, diepe duiken door, gemiddeld veel langer aan het zeeoppervlak uit te hijgen dan de gewone vinvis, dus daar kon het ook van komen.

Extra verontrustend was dat de walvissen die ze herkenden van eerdere foto’s in de twee jaar tussen 2007 en 2009 steeds meer nare plekken hadden gekregen. Of niet alle walvissen meer huidbeschadigingen krijgen naarmate ze ouder worden (zie de mens), daar heeft Martinez niet aan gedacht. Ook was ze vergeten te kijken naar de onderkant van de walvissen, de kant die de zon nooit te zien krijgt. Namen daar de blaren toe? En hoe oud waren deze walvissen eigenlijk? Ach, je zou Martinez zo veel willen vragen. Maar je zou haar ook iets willen zeggen. Bijvoorbeeld: dat de ozonlaag helemaal niet achteruitgaat, dat de UV-straling niet toeneemt, dat het vooral van de bewolking afhangt hoeveel straling je oploopt als walvis en als mens.