Alleen Grisjtsjoek is blij

De brief van Magnus Carlsen met de noodlotstijding dat hij niet meedoet aan de kandidatenmatches, die volgend jaar in Kazan gespeeld worden, kwam vlak voor het begin van het Tal Memorial in Moskou. Natuurlijk werd aan de deelnemers gevraagd wat ze van Carlsens beslissing vonden.

Ze hadden er geen goed woord voor over, met uitzondering van Alexander Grisjtsjoek, die zei: ,,Het is fijn. Zijn beslissing beviel me.'' Grisjtsjoek mag Carlsen in Kazan vervangen, dus voor hem was het een buitenkansje.

Het is waar dat de FIDE zich slecht heeft gedragen door voortdurend de regels van het wereldkampioenschap te veranderen, maar het was opmerkelijk dat juist de slachtoffers van de laatste verandering, Boris Gelfand en Levon Aronian, daar niet zwaar aan leken te tillen.

Gelfand is de winnaar van de World Cup, Aronian van de Grand Prix. Volgens het oude plan zou er een match komen tussen de winnaars van die twee wedstrijden om uit te maken wie van hen in 2012 met Anand om het wereldkampioenschap mag spelen. Maar juist om Carlsen - die zich eind 2008 uit de Grand Prix terugtrok - toch weer binnen de tent te halen, besloot de FIDE dat er in plaats daarvan een serie kandidatenmatches komt met acht spelers.

Natuurlijk zijn de kansen van Gelfand en Aronian door die uitbreiding aanzienlijk slechter geworden, maar ze mopperen niet. Beiden vinden het systeem dat nu geldt vrij eerlijk en beter dan alles wat er in het nabije verleden is geweest.

Carlsen keerde zich in zijn brief vooral tegen de bevoorrechte positie van de wereldkampioen. Anand mag rustig op zijn uitdager wachten en Carlsen vergeleek dat met een wereldkampioenschap voetbal waar de vorige kampioen meteen in de finale komt. Ja, dat zou inderdaad vreemd zijn, zeker als dat voetbalteam na vier jaar zou bestaan uit andere spelers die alleen de nationaliteit gemeen hebben met hun voorgangers; een WK is geen erfelijke monarchie.

En schaken is geen voetbal. De traditie dat een nieuwe wereldkampioen zijn voorganger in een match moet verslaan, bestaat al meer dan een eeuw en geeft de titel een allure die de schaakwereld hard nodig heeft. Wat weten buitenstaanders van het schaken, wat hebben ze onthouden van de krantenverslagen die ze ooit vluchtig hebben gelezen? Waarschijnlijk alleen iets over matches om het wereldkampioenschap.

Vladimir Kramnik maakte een wat valse opmerking over Carlsen: ,,Hij heeft geen haast. Zijn concurrenten zijn veel ouder dan hij, dus hoe langer hij wacht, hoe makkelijker het is om wereldkampioen te worden.'' Heroïsch is dat niet, wachten tot de concurrentie onder de zoden ligt, en ik kan ook niet geloven dat het echt Carlsens bedoeling is.

Hij heeft overigens een concurrent die nog niet oud is en steeds sterker wordt. Levon Aronian is 28 jaar, op de ratinglijst staat hij derde achter Anand en Carlsen en hij lijkt op weg om het Tal Memorial te gaan winnen.

Levon Aronian - Vladimir Kramnik, Tal Memorial Moskou

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. Pf3 d5 5. cxd5 exd5 6. Lg5 h6 7. Lh4 c5 8. dxc5 Pbd7 9. Tc1 Da5 10. a3 Lxc3+ 11. Txc3 Pe4 12. b4 Pxc3 13. Da1 Wits kwaliteitsoffer is vaker gespeeld. 13...Da4 14. Dxc3 0-0 15. e3 a5 16. b5 Pxc5 En ook dit stukoffer, waarmee zwart het initiatief over wil nemen, was bekend. 17. Dxc5 Lf5 Dit was een nieuwe zet, veel sterker dan het al te voorzichtige 17...Le6. 18. Dd4 18. Dxd5 Tac8 zou heel goed zijn voor zwart, maar wat wit in de partij doet is ook niet bevredigend. 18...Dxa3 19. Le2 Db4+ 20. Dxb4 axb4 21. Pd4

In combinatie met zwarts actieve toren is zijn b-pion geweldig sterk. Kramnik zei later dat er twee manieren waren om te winnen, 21...Tfc8 22. Ld1 Lh7 of 21...Ta1+ 22. Ld1 Tfa8. 21...Ta1+ 22. Ld1 Lh7 Hij haalt de twee winstvarianten die hij thuis had gezien door elkaar. Na 22...Tfa8 23. 0-0 (of 23. Pxf5 b3) Ld3 24. Te1 Tb1 zou wit er inderdaad slecht aan toe zijn. 23. Pb3 Tb1 24. Pd2 Tb2 25. Lg3 Tc8 Sterker was 25...Te8 met de bedoeling 26...d4. 26. Le5 Ta2 27. Pb3 Lc2 28. Lxc2 Tcxc2 29. 0-0 f6 30. Ld4 Ta3 31. Pa1 Een vreemde zet, maar wel een goede. Wit heeft de moeilijkheden achter de rug. 31...Td2 32. h3 Tad3 Kramnik zoekt een winst die er niet meer is. 33. Kh2 Ta3 Hij neemt zijn vorige zet terug. Zijn oorspronkelijke bedoeling moet 33...Td1 zijn geweest, maar nu beseft hij dat wit dan na 34. Txd1 Txd1 35. Pb3 beter zou staan. 34. b6 h5 35. Tb1 Txf2 36. Pb3 Taa2 37. Tg1 Kh7 38. Pc5

Ondanks zijn aarzelende spel in de voorafgaande fase kon zwart nog steeds remise maken met 38...Tad2 39. Pxb7 b3 40. Pa5 (40. Pc5 b2 41. Lxb2 Txb2 42. Pd3 is ook remise) b2 41. b7 Txg2+ (of meteen 41...b1D) 42. Txg2 Txg2+ 43. Kxg2 b1D 44. La7 Dc2+ met eeuwig schaak. 38...Tfd2 De verkeerde toren. 39. Pxb7 b3 40. Pc5 b2 41. Tb1 Nu is het pijnlijk duidelijk dat zwarts toren op a2 verkeerd staat. Zwart gaf op.