'Volharding is mijn grootste talent'

Saxofonist Ties Mellema (34) krijgt zondag de belangrijkste Nederlandse staatsprijs die een klassiek musicus kan ontvangen. „Ik heb oog voor details.”

Ties Mellema Photo: Marco Borggreve

Alles is beter dan thuis afspreken. Daar, op 55 m2, woont saxofonist Ties met zijn vriendin en zoontje van 1,5. Studeren doet hij er ook, op zolder, soms tot ’s avonds laat. „De etage vlak onder mijn studeerkamer staat nu nog leeg”, lacht hij. „Ik hoop dat de nieuwe buren van saxofoon houden.”

Ties Mellema krijgt zondag de Nederlandse Muziekprijs uitgereikt, de belangrijkste Nederlandse staatsprijs die een klassiek musicus kan ontvangen. Het is lang geleden dat de prijs ging naar een saxofonist: Arno Bornkamp, Mellema’s oudleraar aan het Conservatorium van Amsterdam, was in 1991 de laatste. Maar hoor je Mellema spelen, dan snap je waarom de prijs juist hem werd toegekend. Zijn toon is soepel en warm, zijn podiumaanwezigheid enthousiasmerend. „Ik probeer gewoon mezelf te zijn”, zegt hij. „Jonge ensembles als mijn Amstel Quartet (in 1996 door Mellema opgericht saxofoonkwartet), het Calefax Rietkwintet of het Matangi Strijkkwartet geven al jaren concerten waarin we ongedwongen spelen, werken toelichten, muziek maken. Zo zie je dat klassieke muziek niet stijf hoeft te zijn.”

In het studietraject dat aan de Nederlandse Muziekprijs vooraf ging, werd Mellema een aantal jaar intensief gecoacht door cellist Anner Bijlsma. „Dat was het belangrijkste onderdeel van de prijs”, zegt hij. „Anner denkt buiten de kaders. En dat hij geen saxofonist is, bleek juist goed. Op het conservatorium werkte ik me suf aan het spelen van lange, mooie lijnen: dáár is niks op aan te merken. Maar wat heb je aan muziek waar niks op aan te merken is? Anner leerde me oog te hebben voor mooie details, voor eigen persoonlijke inbreng.”

Totdat Mellema twee jaar geleden uitgleed in zijn keuken. Zijn rechterhand landde in de scherven van het kopje dat hij juist had gebroken, waarna hij zijn hand nauwelijks meer kon bewegen. „Ik dacht altijd dat mijn plan B was om postbode te worden”, vertelt hij. „Niet de stress van het podium, maar lekker buiten op jezelf. Op het moment dat ik viel, wist ik dat dat onzin was. Muziekmanager dan maar, dacht ik.”

Gelukkig was dat niet nodig. Na een half jaar durfde Mellema te besluiten professioneel saxofonist te blijven, omdat dáár zijn hart ligt. „Mijn vader, een huisarts, vraagt zich nog steeds wel eens af hoe ik het red, of ik niet gek word van de onzekerheid. Op het conservatorium maakte ik me soms ook wel zorgen over het zwarte gat van ‘na school’. Alleen kwam dat nooit. Ik heb altijd werk te over gehad. Rijk word je er niet van, maar ik heb een prachtig gezin, een thuis, een iPad en een bakfiets– wat wil ik meer? De kunst is als musicus je eigen kracht te vinden. Dan ontstaat de vraag vanzelf.”

Als onderdeel van het studietraject voor de Muziekprijs, logeerde Mellema ook een week bij in de VS bij jazzpianist Kenny Werner, die hem verder hielp meer ontspannen te spelen. „Maar ik verlang er niet naar nu zelf ook meer jazz te spelen. Ik weet wat het me aan inspanning kostte te komen waar ik nu ben als klassiek saxofonist, dus ik weet óók wat het me zou kosten net zo goed te worden als jazzmusicus. Die behoefte heb ik niet. Maar ik vind het leuk af en toe wat te improviseren, en ik luister graag jazz. De extreem soepele, lekkere toon van saxofonisten als Cannonball Adderley of Michael Brecker: jaloersmakend.

En zijn hand? Die is inmiddels verrassend goed hersteld. „Voor 2008 was ik een van de meest virtuoze saxofonisten, nu misschien ietsje minder.” Maar dat halve jaar niet spelen was ook een verrijking, vindt Mellema. „Eindelijk had ik de rust naar jazzconcerten te gaan, diep in Beethoven te duiken en na te denken over mezelf. De keuze voor een loopbaan als saxofonist was echt de mijne. Alleen de decaan, ome Leo, stimuleerde me. Dat maakte dat ik mij sterk verantwoordelijk voelde voor mijn besluit en mijn volharding als mijn voornaamste talent ben gaan zien. Ik kan mijn eigen weg volgen, maar wanneer komen ze erachter dat het allemaal hard werk is en geen echt muzikaal talent? Daar ben ik vanaf. Ik kan echt wel wat.”

Mellema soleert 14/11 in Muziekgebouw Frits Philips in Eindhoven in werken van Berio en Otto Ketting bij het Brabants Orkest.